Moeders van een ander

kinderfeestje jaren 50

In de tuin waar ik langs liep, werd druk gespeeld door een vrij grote groep kinderen. Een verjaardagsfeestje? Ik hoorde een jongetje vragend roepen: ‘Moeder van Robert …’

Het was lang geleden dat ik die formulering hoorde. Dat moet zo’n 20 jaar geleden zijn geweest, toen mijn kinderen klein waren en hun vriendjes en vriendinnetjes hier speelden. Het had altijd wat ongemakkelijks, vond ik.

Nee, dan vroeger. Toen ik klein was, hadden we dat ongemak niet. Alle buren uit de portiek waren je oom of tante. Daarmee werd een portiek een familie, een leefgemeenschap. Mensen met wie je niet alleen de portiek maar ook de tv en de stofzuiger en de snijbonenmolen en de linoleumpoetsmachine en de wringer deelde. En dus ook je familie.

En nu? De linoleumpoetsmachine en de wringer zijn overbodig geworden. De snijbonenmolen ook. En we hebben onze eigen tv en stofzuiger. En ook dingen die je maar zelden nodig hebt, koop je voor jezelf: de ladder, de steiger, de boormachine, de schroefmachine, de tweede auto.

En andere moeders? Die delen we ook niet meer. Ze zijn niet meer je tante maar de moeder van een ander.

Eenzaamheid onder ouderen

Hofje-in-haarlem

Nadat mijn vader 5 jaar geleden overleed, woonde mijn moeder alleen. Ze bracht haar dagen door achter haar grote houten tafel met de krant of bij haar aanrecht met de rollator achter zich, beetje koken, beetje huishouden, en ook wel in haar stoel, bij de tv, met een boek, benen omhoog, benen naar beneden. Ze was alleen maar niet eenzaam. Geloof ik. Hoop ik.

Ze had van haar huisje haar cocon gemaakt en had het zich daarin heel comfortabel gemaakt. Af en toe kroop ze eruit. Tweemaal per week ging ze naar het fitnesscentrum, twee- of driemaal per week ging ze naar haar buurtsuper. Onderweg werd ze veel gegroet en aangesproken. Wij belden en bezochten haar relatief veel; bezoek van anderen moedigde ze niet aan.

Na de dood van mijn vader bezocht een vrijwilligster van de kerk haar eens per half jaar. Mijn moeder voelde zich bij die bezoeken alleen maar opgelaten. Na 2 of 3 keer zei ze: ‘Ik geloof dat u het hier maar bij moet laten. We hebben elkaar niet zoveel te vertellen.’ Ze was niet alleen een schat, ze was af en toe ook nog eens erg dapper.

Is er iets te doen aan eenzaamheid van ouderen?

In NRC zegt de Groningse professor Joris Slaets: ”Professioneel contact, omdat ik iets nodig heb, heeft een heel andere emotionele connotatie dan een persoonsrelatie. Alleen een echte, liefdevolle relatie met een naaste neemt eenzaamheid weg.” In ons Dagblad pleit diezelfde Slaets voor een andere manier van huizenbouw. Hij noemt bijvoorbeeld de klassieke hofjes en “studentenflats” maar dan voor ouderen en het autoluw maken van straten inclusief het plaatsen van bankjes: ‘Je moet mensen verleiden tot het aangaan van sociale relaties.’

Of Slaets mijn moeder had kunnen verleiden, betwijfel ik. Maar hij heeft beslist een punt.

Overigens. Wie in Google Afbeeldingen zoekt op ‘hofje’ komt veel foto’s tegen van mooie hofjes. Maar vrijwel altijd verlaten. Geen mens op straat.

Groeten uit Pingjum

pingjum4

We wandelden zaterdag met vrienden over de oeroude, inmiddels obsolete maar nog steeds prachtige zeedijk rond Pingjum, u weet wel, bij Grauwe Kat, Arum en Kimswerd. We hadden de waddenwandelapp als gids en liepen prompt mis; gelukkig wisten we dat niet. Wel verbaasden we ons over het feit dat de wandeling startte met een recht stuk langs een ietwat drukke asfaltweg.

Na 5 minuten viel de eerste drup. Na 6 minuten staken de mensen met paraplu hem op. Na 7 minuten begon het te hozen. Na 8 minuten liepen we langs een huis met in de achtertuin een grote verlaten partytent. Degene zonder paraplu aarzelde geen moment en drong binnen. Wij volgden. Na 9 minuten stond de wereld blank en mochten we van geluk spreken dat die oude dijk toch wat water doorliet want anders waren we geheid verzopen.

Daar stonden we. De regen stroomde neer. Het feest kon beginnen.

Op de bartafel 3 anderhalve liter flessen Sonnema, in de doorzichtige koelkast diverse exotische dranken. Wij waren braaf. Bovendien: na een kwartier stopte de regen en werd het stralend Fries weer met grote wolken en wind en zon. We ontvluchtten de tent, een verbaasde eigenaar die juist aankwam verblijdend met een tip inzake het gammele gootwerk.

Een paar uur later belandden we moe en voldaan op het terras van pizzeria Pingjum, tegenover de kerk. Het gesprek ging over ouders. Ik bespaar u de details maar ik leerde wat ik al wist: je kunt pech hebben in het leven. Ik kan mezelf niet helpen en bezocht nog even het kerkhof.

Opmerkelijk verschil met het kerkhof van Leermens. De Groningse grafteksten drukken de lezer op de harde feiten van het leven en wat volgt. Somberheid troef. De Friese teksten waren – in één woord – lief. Dat ene woord werd dan ook veel gebruikt. Op vrijwel iedere steen stond het. De mooiste: ‘Rust zacht lieverds’.

 

Ook wandelen bij Pingjum? Laat de app de app en ga voor – pardon – kies de klassieke routebeschrijving De Pinjumer Gulden Halsband.

Onachterhaalb’re tijd

Uithuizen,_Menkemaborg,_Tuinmuur_met_kassen
Tuinmuur bij de Menkemaborg

Ze was in de buurt en vroeg per e-mail of ik thuis was voor een kopje koffie. En misschien konden we dan samen een stukje fietsen. Een kopje koffie, een stukje fietsen: jazeker, altijd. En zo fietsten we via Godlinze richting Kolhol en ’t Zandt en van daaruit langs De Diek’n naar Oldenzijl en Uithuizen.

Hoogzomer in Groningen. In het noorden draaiden de windmolens gestaag hun rondjes, in het westen lag het land te blakeren in de zon. Ertussen kronkelde het Meedstermaar. Op de akkers waren her en der combines druk in de weer: enorme insecten doorkruisten het land en vermaalden het graan tot korrels en stro, grote stofwolken achtervolgden hen.

Bij de Menkemaborg dronken we wat. ‘Het is alsof er een luikje in de tijd opengaat’ zei ze en zo was het. Hoewel, luikje, nee, het was een deur, een enorme open deur waardoor we geteleporteerd werden naar het Christelijk Lyceum in Veenendaal 1974.

Daar waren we weer. Ze noemde wat namen van mensen die we daar toen kenden, mensen aan wie ik lang niet meer gedacht heb. Ik zag ze voor me. Ik zag de aula, de gang, het grasveld en ik voelde de radiator in mijn rug waartegen ik al die lange pauzes uitzat. We hadden elkaar 33 jaar niet gezien, had ze uitgerekend. We bekenden elkaar dat zo’n hernieuwde kennismaking ook wel spannend is. Er stroomde veel water door het Damsterdiep in 33 jaar. En tegelijkertijd was het zo vanzelfsprekend en vertrouwd.

Na het bier gingen we weer uit elkaar. Zij naar haar opgooitentje op de camping, ik naar huis, naar Leermens. O, tijd, onachterhaalb’re tijd.

Lees ook het gedicht van P.C. Hooft: Geswinde grijsaert die op wakkre wieken

De gedoodverfde winnaar

jozua_amorieten_grt

Iemand doodverven klinkt erger dan het is. Het woord ‘doodverven’ is een schilderkunstige term en is afkomstig van het zelfstandig naamwoord ‘doodverf’. Doodverf is een wittige, lijkkleurige grondverf. Als het schilderij in de doodverf stond, was het al goed zichtbaar hoe het eruit kwam te zien. Alles wat ontbrak waren de details en de lak die het schilderij zijn luister gaven. Een gedoodverfd schilderij is nog niet mooi. Een gedoodverfd schilderij mist zijn glans.

Afgebeeld ziet u een schilderij van  Nicolas Poussin (1593 – 1665), Jozua’s overwinning  op de Amonieten. Het moge duidelijk zijn dat Jozua niet alleen een gedoodverfde winnaar was maar dat hij ook daadwerkelijk won.

Hij wel.

Algemeen Fonds

yoghurts

Ik weet nog goed hoe relaxed je vroeger naar de supermarkt kon. Je kocht een volkoren, een pak knäckebröd, shampoo, een pak yoghurt. Je wist waar je voor ging. Je wist waar je mee thuiskwam.

‘Yoghurt?’ schamperde hij …

Aardbeien yoghurt, drinkyoghurt, yoghurt Griekse stijl, magere yoghurt perzik, magere yoghurt aardbei, halfvolle milde yoghurt, magere milde yoghurt, magere yoghurt, volle yoghurt, bosvruchten yoghurt, vanilleyoghurt, geitenmelkyoghurt, extra milde yoghurt bosbes, roeryoghurt, roomyoghurt Spaanse sinaasappel, boer’n yoghurt aardbei, Turkse stijl yoghurt, Bulgaarse stijl yoghurt, Hollandse hangop …

Wie bij AH naar yoghurt zoekt, moet kiezen (AH zegt: ‘heeft keuze uit’) uit 347 soorten. Trouwens, wie bij AH naar knäckebröd zoekt, moet kiezen uit 130 soorten. Hadden we het al over shampoo gehad? 317 soorten. Brood? 617 soorten.

De SP keert zich tegen het ‘labyrint aan ondoorzichtige zorgpolissen’ en pleit voor een algemeen ‘Nationaal Zorgfonds’. Ik ben subiet voor. Ik zou het alleen graag uitbreiden tot een Algemeen Fonds.

Ongekend historisch

Usain-Bolt.jpg

De gouden medaille van Sanne Wevers was – in de woorden van Hans van Zetten – ‘ongekend historisch’. De gouden medaille van Ferry Weertman was ‘historisch in het kwadraat’.  Ik bedoel, hoe historisch wil je het hebben? Andere Nederlandse reacties na een gouden plak:  ‘Super’, ‘supergaaf’, ‘ongelooflijk’, ‘niet te bevatten’, ‘zo geweldig’, ‘niet normaal’ en ‘au m’n benen’.

Waar is de overtreffendste trap als je hem nodig hebt?

Die stond bij Usain Bolt. ‘Dit is de eerste stap op weg naar mijn onsterfelijkheid’. Dat zie ik onze Nederlanders nog niet zeggen.