Nederlands kan zoveel beter: les 2

Het Nederlands is een spons. Nederlanders zijn sponsen. Als we een woord horen dat van pas komt, aarzelen we niet. We kapen het woord. En laten er wel onze eigen grammatica op los. Zo kun je tegenwoordig een berichtje mailen, cc’en of desgewenst sms’en. Het blijft verbazingwekkend hoe makkelijk we dat soort nieuwe woorden in onze vocabulaire integreren. En hoe makkelijk we ze vervoegen. Maar ja. Dan moeten we die vervoegingen ook nog spellen.

Onlangs (9 november) schreef ik over het werkwoord ‘skaten’. Laten we het nu hebben over het werkwoord ‘daten’. Wie vorige week goed oplette, weet dat je ‘daten’ in de tegenwoordige tijd als volgt vervoegt:

  • Ik date – Jij datet – Hij datet – Wij daten

Verleden tijd
Maar nu de verleden tijd. Je kent ongetwijfeld de ’t kofschip-regel. Dan weet je ook hoe die werkt. Als de stam van een werkwoord eindigt op de klank van een van de medeklinkers uit ’t kofschip, krijgt het werkwoord in de verleden tijd er –te of –ten achter. Eindigt de stam niet op een van die klanken, dan krijgt het werkwoord in de verleden tijd er –de of –den achter. Dus:

  • Ik heette – hij heette – wij heetten
  • Ik hoorde – hij hoorde – wij hoorden

Wat is de stam van het werkwoord ‘daten’? Precies: de stam is ‘date’. Je spreekt dat uit als [deet]. Op welke klank eindigt die stam? Simple comme toujours: op de harde plofklank [t]. En dus zetten we in de verleden tijd er –te of –ten achter.

  • Ik datete – Hij datete – Wij dateten.

Cursisten zeggen dan: ‘Daar staat [deeteten].’  Ik heb mijn cursisten heel hoog maar dit klopt niet. Er staat [deeten]. De stam is ‘date’ en dat spreek je uit als [deet]. Achter dát woord schrijf je in de verleden tijd –te.

Voor wie nog puf heeft een ander werkwoord van Engelse herkomst: ‘bowlen’. Die stam eindigt niet op een van die harde plofklanken uit ’t kofschip. En dus schrijven we:

  • Ik bowlde – Hij bowlde – Wij bowlden

En voor de echte diehards een moeilijke casus. Het werkwoord ‘coachen’. Op welke klank eindigt die stam? Tja. We hebben die klank niet echt in het Nederlands. Fonetisch zou je schrijven: [tsj]. De Nederlandse Taalunie besloot dat die klank eindigt op een harde S-klank. We schrijven dus

  • Ik coachte – hij coachte – wij coachten

En  hiermee eindigt de les van vandaag.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.