Korte lontjes

Doorn, vrijdagmiddag, een zaaltje, een panel, mensen. De ramen staan open. De hoge gordijnen wapperen zachtjes naar binnen. Vogels fluiten tussen de bomen. Ver weg een koekoek. In de zaal is het stil, doodstil.

We zijn in het gebouw van de Basis en het Veteraneninstituut. Uitgeverij Querido presenteert er Korte lontjes, de nieuwe jeugdroman van Chris Bos. Korte lontjes is uitgegeven in de Slash-reeks. Het boek gaat over Nicole Jongman. Zij vertelde haar levensverhaal en Chris Bos maakte er een roman van. Nicole heeft last van ADHD. Maar belangrijker voor het verhaal: Nicole is een van de Anjerkinderen.  Dat zijn kinderen van wie de vader of moeder bij een vredesmissie een posttraumatische stress-stoornis heeft opgelopen.

De vader van Nicole is zo’n vader. Hij is in de zaal. Achterin, bij de deur. Een korte, stevige man. Een klein ringbaardje. Op zijn jasje het draaginsigne ‘Gewonde’. Zijn dochter zit voorin. Een knappe, blonde meid. Stoer, ietwat uitdagend.  Zij zit – soms halflanguit, soms weggedoken achter haar armen – achter de tafel voor het panel.

Het panel bestaat uit een onderzoeker, een therapeut en twee Anjerkinderen. Zij vertellen over PTSS en over de invloed van PTSS op het gezin. Het is een krankzinnig fenomeen. Je leven wordt verwoest door een beschieting in Bosnië en als gevolg daarvan verwoest jij het leven van je gezin. Zie daar maar eens uit te komen. Chris Bos leest een fragment voor uit het boek:

Je weet nooit in wat voor bui mijn vader is. Vanochtend leek hij tamelijk vrolijk, maar dat kan zomaar omslaan. Binnen een paar tellen, zonder dat je het ziet aankomen. Als ik iets wil weten of geld nodig heb, vraag ik het ook altijd aan mijn moeder, behalve als het echt niet anders kan. Voor ik het weet doe ik iets verkeerd en ontploft hij. Eigenlijk ligt ons hele huis vol bermbommen.

Ik kijk naar de vader van Nicole. We kijken allemaal naar de vader van Nicole. Maar als hij al emotie toont is het trots.  In de zaal zijn veel meer vaders van Anjerkinderen. Samen met hun familie zijn ze gekomen om te praten, om te vertellen. Het is indrukwekkend. Een van de mannen met PTSS vertelt: ‘PTSS gaat nooit voorbij. Maar je kan wel leren omgaan met de gevolgen.’ Wat hielp?’, vraagt de presentatrice Elisabeth van den Hoogen. Een dochter zegt: ‘Ik weet nu wat het is. Doordat je het snapt, kun je het herkennen. Daar kun je mee verder.’

Daar draait het de hele middag om: verdergaan. En het paradoxale is dat dat alleen maar kan door erover te praten…

 Over het boek

Korte lontjes is meer dan een boeiend en waarheidsgetrouw relaas over een meisje van wie de vader lijdt aan een PTSS. Chris Bos schreef een roman. We worden meegenomen in het leven van een zwaar puberend meisje en alles wat daarbij komt kijken. Die gewone tienerdingen in combinatie met een bijzondere levensgeschiedenis zorgen voor een prachtig boek.

Wat het boek ook tot een roman maakt, is de manier waarop Chris Bos het verhaal van de vader vervlecht in het verhaal. Uit het verhaal van Sabine (Nicole) komt een raadselachtige man naar voren die last heeft van ongecontroleerde woede-uitbarstingen en andere stemmingswisselingen. Het verhaal van de vader komt tot ons in korte, soms heftige passages. We worden meegenomen op patrouille in het Bosnië van de jaren ’90. Wat als een onschuldige routineklus begint, loopt uit op een drama. Voor de vader van Sabine, voor zijn reisgenoten en voor de Bosniërs die hij moest beschermen. Langzaam maar zeker valt de PTSS op zijn plaats. Langzaam maar zeker begrijpen we de woede-uitbarstingen beter.

Chris Bos schreef al een groot aantal jeugdromans. Die ervaring merk je. Hij schrijft meesterlijke dialogen en weet een toon te treffen die prettig onderkoeld is en getuigt van een groot vermogen om zich te verplaatsen in de belevingswereld van tieners. Lezen dus. Ook de grote mensen. Al was het alleen maar om je te realiseren dat jong zijn ook niet alles is.

Chris Bos en Nicole Jongman, Korte lontjes. Querido, 2011. ISBN 9789045111858

Gepubliceerd door

Wout Sorgdrager

Tekstschrijver en schrijftrainer in Groningen en wijde omgeving. Mijn onderwerpen: gezondheidszorg, onderwijs, volkshuisvesting, personeel & organisatie. De not-for-profit-sector. Traint en coacht professionals.

2 thoughts on “Korte lontjes”

  1. Mooie blog Wout, vooral het citaat ‘Eigenlijk ligt ons hele huis vol bermbommen’ is treffend. En natuurlijk is de vader van Nicole vooral trots. Hij mag dan PTSS hebben, bovenal is hij vader, vader van een dochter die een boek schreef. Niets menselijks is hem vreemd!

    1. Dank je. En ere wie ere toekomt: ik neem aan dat het de woorden van Nicole zijn, door Chris Bos opgeschreven. Die trots vind ik ook echt terecht. En ik geloof dat hij óók trots was op zijn dochter omdat ze zo moedig met de problematiek omgaat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s