Brieven in de hongerwinter

agenda-april-1945.jpg
Agendablad eerste week april 1945. Op 1 april werd Enschede bevrijd, op 2 april Hengelo en op 5 april Vroomshoop en Daarlerveen. Op 6 april volgde Geerdijk.

De hongerwinter: december 1944 tot en met februari 1945. Mijn moeder woonde in Amsterdam; ze was er een van 10 kinderen. Vier van hen, waaronder mijn moeder, moesten die winter naar familie in de omgeving van Vroomshoop. Ze werden eerlijk verdeeld over de verschillende familieleden. Ieder kind ergens anders.

Vanuit Amsterdam startte een gestage stroom brieven die kant op. De oudste zoon was gevangen gezet maar alle zussen schreven trouw brieven op zondagmiddag en -avond. Er was ook niet zoveel anders te doen. Te koud. De ene brief is nog mooier, beeldender, droeviger dan de ander. De kou, de sneeuw, de honger, de wanhoop, ze schreven erover. Maar ze schreven ook over de solidariteit. Over de jongen bijvoorbeeld die zich met een briefje ’s avonds bij de deur meldt:

Er kwam een jongen van 11 jaar aan de deur uit de Indischen buurt met een briefje. Tiny liet hem boven en binnenkomen. Hij zei van z’n Moeder gestuurd te zijn. Z’n Moeder schreef (of had laten schrijven want het was zoo keurig vlot geschreven) dat ze 7 kinderen had. […] en vroeg om wat etenswaren. Hij had al iets van aardappelen in een zakje. Wij hebben er een beetje bij gegeven. We hadden de bruine boonen nog warm die over gehouden hadden en daar heeft hij een flink bord vol van naar binnen gewerkt.

Een zeker snobisme was die tante niet vreemd.

Dat 4 van de 10 kinderen bij familie waren betekende dat de overblijvers per persoon meer voedselbonnen hadden. De brieven vertellen over de houtkap. Over de barre tochten per bakfiets van mijn opa, op zoek naar hout en meel en melk. Over de lichtfiets. Over de prachtige zondagavonden die ze gezellig samen vierden. Over hun jongste zusje Ineke, een meisje met het syndroom van Down, over het lot van hun broer Jan die gevangen zat en van wie ze nauwelijks levenstekens kregen, over de vrienden en kennissen, over de dominees, over de suikerbieten met andijvie.

Mijn moeder was het bestaan van die brieven vergeten. Zo dealde zij met die periode. Maar toen ze eenmaal weer terug op aarde waren, typte mijn tante Tiny ze uit en werden ze leesbaar. Ik scande ze onlangs en zette ze voor familie in de Cloud.

Al met al zijn het maar 14 pagina’s. Maar wat een verhalen.

Gepubliceerd door

Wout Sorgdrager

Tekstschrijver, schrijftrainer, communicatieadviseur in Leermens (bij Groningen). Schrijft over gezondheidszorg en onderwijs. En over schrijven. Traint en coacht professionals.

4 gedachten over “Brieven in de hongerwinter”

  1. Ontroerend, Wout! Jaap was bij ons op de boerderij in Daarlerveen, hij was toen 14, ik was 3.
    Hij las me voor, toen is onze verbondenheid voor het leven… ontstaan, hij kan er nog prachtig over vertellen. Jouw schoonmoeder, mijn tante Kiene was bij opa en oma die naast ons woonden, samen met Alie en Ineke. Wat herkenbaar voor mij, dat je dit vertelde. Veel wist ik al, mijn vader en moeder hebben er veel over verteld, ook las ik de oorlogsherinneringen. Hartelijke groet, Elizabeth Wolters-Kassies, nichtje van je moeder Dinie.

    1. Ja, dat waren de laatste weken dat oma met Ineke bij Alie was. Ach ach, zullen we maar zeggen. Dit is allemaal op het internet, laten we het maar niet teveel over al het verdriet hebben. Hartelijke groet.

  2. Doet mij weer denken aan de tijd dat mijn grootvader in Winneweer (Gr) en mijn toen bij hem inwonende ouders (met 6 kinderen) 2 kinderen uit Rotterdam (een tijdje) en 4 onderduikers hadden… regelmatig werd er uit het dorp eten voor allen gebracht… bij ons geen honger, wél aangepaste hoeveelheden…

    1. Wat een gezinnen waren dat! En voor iedereen was er wat eten. Geweldig is dat. Bij de familie waar mijn moeder die winter doorbracht was nog een jongen, dat bleek later een onderduiker te zijn. Mijn moeder had geen idee.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s