Avondmaalschroom

De 18e eeuw was de tijd waarin de avondmaalschroom zich zo’n beetje op haar hoogtepunt bevond. De avondmaalschroom? Precies: de avondmaalschroom! Historicus Harry Perton deed gisteren in de Groningse archieven verslag van zijn onderzoek naar de mate waarin mensen deelnamen aan het avondmaal. Het betrof de provincie Groningen. Hij bestudeerde per kerkelijke gemeente de boeken waarin de dominees de administratie deden. Hoeveel lidmaten waren er, hoeveel van hen deden de belijdenis en hoeveel van hen namen deel aan het avondmaal.

Perton nam zijn publiek mee op een lange reis langs plaatsen als Beerta, Eexta, Feerwerd, Leens, Aduard en Finsterwolde. We hoorden tientallen plaatsen langskomen. Overal zag je hoe men aan het begin van de 18e eeuw opgewekt en massaal ter avondmaal trok. Overal zag je hoe men halverwege diezelfde eeuw schroomvallig bleef zitten om een handjevol gezegenden aarzelend naar voren te zien schuifelen.

Dat avondmaal was namelijk wel een dingetje. Was je het wel waard om aan te zitten aan de tafel des Heeren? Als je die vraag al te makkelijk met ‘ja’ beantwoordde deugde je in sommige kringen niet. Maar als je hem met een stellig ‘nee’ beantwoordde, deugde je in diezelfde kringen ook niet. Het luisterde nauw.

Maar aanzitten werd in die 18e eeuw steeds minder gebruikelijk. Perton liet zien dat in de loop van de 18e eeuw de bevindelijke predikanten het wonnen van de meer wereldse predikanten. Aanzitten aan het avondmaal deed men nog maar zelden. Pas aan het begin van de 19e eeuw zag je een kentering.

De 18e eeuw was ook de eeuw van de grote ontdekkingen en uitvindingen. in 1752 vond Benjamin Franklin bijvoorbeeld de bliksemafleider uit en in 1782 plaatste Cornelis Krayenhoff de allereerste bliksemafleider in Nederland op de toren van de Grote of Martinikerk van Doesburg. Het was de eeuw waarin de Bedumer Geert Reinders ontdekte dat je je koeien kon beschermen tegen de runderpest door ze in te enten.

Het was de tijd van de rede. Het menselijk vernuft kon wonderen verrichten. Maar niet voor de bevindelijken. Een brandverzekering namen ze niet. Bliksemafleiders plaatsten ze niet. En de koeien inenten? Zij vertrouwden op God.

Auteur: Wout Sorgdrager

Tekstschrijver en schrijftrainer in Groningen en wijde omgeving. Mijn onderwerpen: gezondheidszorg, onderwijs, volkshuisvesting, personeel & organisatie. De not-for-profit-sector. Traint en coacht professionals.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s