Geen woning, geen koning

We stonden te blauwbekken, te stampen en te klappen, want ondanks 4200 fakkels was het steen- en steenkoud in Stad. Twee regenbuien maakten het niet aangenamer. Maar toen we eindelijk eindelijk liepen, ging het beter. En bovendien: demonstreren doe je niet voor de lol hield ik mijn vrouw en mezelf voor. Een jongeman op de fiets met een gitaar om de nek wilde tussen de mensen door oversteken. Geen schijn van kans. Zijn muziekcarrière was in de kiem gesmoord. Sorry, nevenschade. In ons deel van de stoet waren fakkels niet meer te zien. De organisatie kocht er 4200. Dat had minstens het dubbele kunnen zijn. Ik was er niet heel rouwig om, zo’n fakkel brandt, en dat doen borden en spandoeken ook.

De stoet liep via de Brugstraat, de Hoge der Aa, de Noorderhaven, de Turfsingel, de Radesingel en de Herestraat een rondje Groningen. Dat is een heel eind, kan ik u verzekeren. En met die enorme stoet legden we de stad genadeloos plat. Daar hebben ze in Den Haag niet van terug!

Als je dat soort dingen gaat bedenken, betreed je een kritisch pad. Je gaat bijvoorbeeld denken dat het wel iets sneus heeft: je eigen stad platleggen, inclusief het mooiste muziek-event van Nederland Eurosonic Noorderslag, om ze in Den Haag een signaal te geven. Rutte schaterde. Demonstreren heeft ook iets troosteloos.

Vanaf de Noorderhaven joegen tientallen tractoren ons weer wat adrenaline door het lijf. Ze toeterden ons moed toe in de schoenen, en boosheid in het lijf. We hadden het over eerdere demonstraties. Geen woning, geen kroning bijvoorbeeld. Een actie van de kraakbeweging om de kroning van Beatrix te ontregelen om daarmee aandacht te vragen voor de uitzichtloze positie van woningzoekenden … Dat ging er beslist minder braaf aan toe.

Ik herinnerde mij de woorden van Jan Mulder, zoëven bij de start van de demonstratie. Hoezo een feestelijke Koningsdag in Groningen? Wat zijn wij Groningers toch een braaf stelletje lamzakken. We zijn boos op de overheid en op 27 april ontvangen we onze koning met open armen en zang en dans. En ondertussen leggen we onze eigen stad helemaal plat. Laten we de koning vriendelijk en beleefd meedelen dat we ion Groningen helaas geen tijd hebben voor een feestelijke koningsdag. We zijn druk bezig met schade opnemen, huizen stutten en onze woningen leegruimen voor de versterkingsoperatie. Geen woning geen kroning?

Geen woning, geen koning!

Foto DvhN, bekijk het video-verslag van het DvhN

Zettingsbevinkje

Mag ik u het woord ‘zettingsbevinkje’ voorleggen?

zettingsbevinkje 1

zettingsbevinkje 2

Klaas Maas uit Voorschoten gebruikt het in een ingezonden brief in de NRC die ik op Facebook las. Maas memoreert dat er nog geen enkel slachtoffer is gevallen en ook dat er een verschil is tussen feitelijk risico en belevingsrisico. En dat de bevinkjes die hier sommige mensen uit de slaap houden, niets om het lijf hebben. In Griekenland komen ze hun bed niet uit voor 3,4 op Richter. Publiekshysterie.

Zijn redenering is gênant. In grote lijnen zegt hij: Er is indertijd al gewaarschuwd voor zettingsbevinkjes. Het is namelijk een normaal neveneffect van ondergrondse mijnbouw. En de gevolgen ervan zijn te vergelijken met de gevolgen van bodemdaling of paalrot. En die worden niet vergoed. Dat we zo spastisch doen over die zettingsbevinkjes is gewoon het gevolg van het feit dat zo’n bevinkje het spektakelelement hebben. Daar gaan we de halve energievoorziening van Nederland niet voor platleggen. Toch?

Als mensen verkleinwoorden gebruiken moet je oppassen. Een spuitje, een shotje, een pilletje, een borreltje, het zijn de woorden van verslaafden. Maak het klein, maak het onschuldig.

Maar fijn dat we nu weten dat de NAM altijd al wist dat er schade zou optreden als gevolg van deze mijnbouwactiviteiten. Dan hebben ze er ongetwijfeld een potje voor.

Groningen is ver weg

Vrijdagavond zaten we tijdens onze minivakantie van de NS Spoordeelwinkel in Rotterdam bij Mooiweer&zo, een klein multifunctioneel centrum. Je eet er, waarna je tegen half acht je stoel wat omdraait en de bar toneel wordt. Toen we er binnenkwamen bleek dat we aan “de verrassingstafel” geplaatst waren. Participerend toneel, schrok ik. Het viel mee. Die verrassingstafel bleek gewoon een tafel voor 8 personen met wie je geacht werd een gesprek te voeren.

Ooit waren we op een vakantiereis door Marokko. Een onderdeel van de reis was een tour door de woestijn met als pauzeprogramma een kennismaking met authentieke lokale bevolking in een grote tent. De lokale bevolking bleek te bestaan uit een groep jongemannen die, toen we eenmaal binnen waren, zich zuchtend een doek omdeden, een cassetterecorder aandeden en een dans uitvoerden. Een fooi werd enorm op prijs gesteld.

Hier in Rotterdam was de ontmoeting met echte authentieke lokalo’s gewoon gratis en inbegrepen. Sterker, hier leken de lokalen het ook echt leuk te vinden om mensen uit Groningen te ontmoeten. Helemaal uit Groningen! Een mevrouw vertelde ons dat ze in Rotterdam een OV-kaart hebben. Kun je zomaar mee in de bus, op de tram in de metro …

Die vrijdagavond was alles in Groningen nog rustig, koek en ei en pais en vree. Toen kwam gisteren die nieuwe aardbeving. Hoe zou het tafelgesprek zijn verlopen als we er komende vrijdagavond zouden eten? Ik ben   bang dat het niet veel anders zou zijn gegaan. Groningen is voor de meeste randstedelingen namelijk gewoon heel ver weg.

(De foto is van Matthijs Sorgdrager, DvhN)

Persoonlijk

Schermafbeelding 2017-03-06 om 19.54.55

Vannacht lag ik wakker van Trudy. Een stoere vrouw. Ze woont bij mij in het dorp. Ik zag haar, net voor ik naar bed ging. Ze was op tv. Bij Pauw en Jinek. Ik kijk dat nooit maar moest erlangs om in de slaapkamer te geraken.

Trudy was geëmotioneerd. Boos was het woord niet. Verdrietig ook niet. Teleurgesteld ook niet. Moedeloos ook niet. Kapot dan? Nee, dat allerminst. Maar doe al die emoties bij elkaar en je krijgt (denk ik) een redelijke adequate omschrijving. Zij zei: ‘Mijn boosheid heeft verschillende lagen.’ Ze noemt haar eigen situatie, maar ook de situatie van al die Groningers die domweg geen kant meer op kunnen omdat hun huis een molensteen om hun nek is geworden. Ze noemde nog maar eens het totale gebrek aan respect dat onze overheid ons biedt, de teloorgang van al die Groningse boerderijen die niet meer te redden lijken, en het knagende gevoel dat we domweg een wingewest zijn geworden.

Ik zag de aardbevingsdocumentaire ‘De stille beving’. U waarschijnlijk ook. Het laat zien wat al die kleine bevingen tezamen teweeg brachten.

De meneer van de NAM die aan de keukentafel met Annemarie Heite en haar man bespreekt hoe het nu verder moet, is wat beduusd als Heite hem de mantel uitveegt. Hij had zojuist verteld dat, hoewel een andere vertegenwoordiger van de NAM eerder had toegezegd dat geld bij de versteviging of vernieuwing van hun monumentale boerderij geen enkele rol zou spelen, de kosten van een totale renovatie niet reëel waren. De NAM weigerde om dat voor zijn rekening te nemen.

Je kunt je er iets bij voorstellen. Het is ook niet niks. De enorme Groningse herenboerderij zou integraal verstevigd of vernieuwd worden. Maar we zagen het. We hoorden het. Zijn voorganger zei het echt, indertijd.

Dus dat Heite woedend was, is begrijpelijk. De NAM’er zegt dan iets wat ik tekenend vind. En schrijnend ook. Hij zegt ietwat gepikeerd: ‘Ik vind het nou wel erg persoonlijk worden.’

Aan het eind van de documentaire zien we de eeuwenoude boerderij. Hij trotseerde bliksem en storm en hoosbuien. Hij trotseerde de eeuwen. En dan gaat hij tegen de vlakte. Het dak is al weg. De camera toont ons een oude schommel, lichtjes bungelend aan de kale balken. Ervoor de noodwoning waar de familie een paar jaar terecht moet.

Het is inderdaad persoonlijk. Voor Annemarie Heite en haar familie. Voor Trudy en haar familie. Voor zeker tienduizend Groningers en hun familie. Verschrikkelijk persoonlijk.

Bekijk De stille beving bij de NPO (55 minuten) of de bioscoopversie (75 minuten).

Het was even lente

img_0746

Groot nieuws in Groningen. Klein nieuws in het land. Het dagblad van het Noorden heeft als kop over de hele breedte: ‘Uitkoopregeling voor iedereen’. De krant is er zelf wat beduusd van: ‘De Tweede Kamer kwam gisteren verrassend uit de hoek. Groningers die weg willen mogen niet langer ‘gevangen zitten’ in hun woning.’ De motie wordt vrijwel kamerbreed gedragen en roept de formateurs op om de ereschuld aan Groningen nu eindelijk eens in te lossen.

Hier, in mijn krap bemeten cel, lees ik verderop een quote van minister Kamp over die uitkoopregeling: ‘Ik hou alle opties open en sluit niets uit. Laten we eerst eens kijken wat de uitkomsten van de proef zijn.’

Ik sla de Volkskrant open om te vernemen hoe men landelijk tegen dit nieuws aankijkt. Op pagina 10 een klein kopje. ‘Kamer: minder gaswinning’. En nog zo’n mooie VVD-quote: het ‘dichtdraaien van de gaskraan mag er niet toe leiden dat ‘mensen in de kou komen te zitten’.

Dat neemt mij altijd zo in voor de VVD. Kamp, Rutte en Zijlstra komen op voor al die arme mensen die in de kou komen te zitten. Ik begreep dat er mensen zijn die overwegen om op de VVD te stemmen om te voorkomen dat Wilders cs aan de macht komen. Ja, dat is inderdaad wel een dingetje. Ik zal dat niet doen. Dit is niet Amerika. Hier hoeven we niet te kiezen tussen twee kwaden.

Ik zet de thermostaat een graadje hoger. De lente is alweer voorbij. Benieuwd wat de zomer brengt.

En nu

 

img_1854
De kerk was vol. Het leek wel Kerstmis.

Een beetje katterig komen we thuis. We waren het allemaal erg eens, daar in de kerk van Loppersum.Toen in 2012 duidelijk werd dat je niet ongestraft al dat gas kunt blijven oppompen, heeft Kamp toestemming gegeven (of opgeroepen?) om nog gauw even de productie op te voeren tot meer dan 50 miljard kuub zodat de reductie in het jaar erna meteen heel serieus klonk. De overheid en de NAM hebben Groningen behandeld als een wingewest. Ze hebben de bodem onder onze huizen leeggezogen en keren ons nu als echte VOC-erfgenamen eenvoudigweg de rug toe.

img_1872
Jan Mulder maakt zich klaar.

Jan Mulder sprak het kerkvolk toe. Hij riep ons op om in opstand te komen. Hij riep ons op om Moorlag en de andere regenten van de PvdA de laan uit te sturen en eindelijk te kiezen voor een partij die niet papt en nathoudt. Die echt kiest voor duurzame energie. Hij bepleitte de vrijstaat Groningen en verklaarde zich meteen bereid de allereerste president te worden.

Mulder for president.

Toen we thuis kwamen hoorden we hem opnieuw praten. Nu in de garage. De cd ‘Rondje Holland’ die hij met De Ex maakte, staat daar al jaren permanent op om de marters weg te houden. Mulder doet ’t uitstekend. Al jaren geen martersporen meer gezien. Ik bedoel, wie dat kan, kan ook president van de vrijstaat Groningen worden.

Maar zo is het niet gegaan. We dronken een glas. We deden een plas. En alles bleef zoals het was. Dat Freek afsloot met een bewerking van Ede Staals  ‘Het het nog nooit zo donker west, of ’t wordt altied wel weer licht’ hielp niet zo. Hij noemde het een strijdlied. Het klonk als berusting.

Op de actiesite Laat Groningen niet zakken leest u meer.

Een verlosser

schermafbeelding-2017-01-15-om-11-03-08
Gasproductie sinds 1971 volgens de NAM

Ja, wat vind ik er nou van? Wie gered moet worden is slachtoffer en slachtoffers zijn zielig en zielige mensen, tja, die krijgen niet veel gedaan en dus moeten ze gered worden. Gelukkig is er dan Freek de Jonge.

In De Wereld draait door vergeleek hij de aardbevingsproblematiek in Groningen met het natuurgeweld in Zeeland van 1953. Die vergelijking maakt Groningen slachtoffer van moeder Natuur. Dat klopt niet.

Dat Groningen beeft heeft niets met natuur te maken. Sinds 1971 (over de periode daarvoor heb ik zo gauw geen cijfers) pompte de NAM een dikke 2000 miljard kuub gas uit de bodem (zie hun tabel). Dat dat niet ongestraft kan, mag geen verrassing zijn. Nee. Die bevingen hebben niets met natuurgeweld te maken en alles met politiek.

De aardbevingen worden veroorzaakt door het verbond dat de NAM en onze overheid hebben gesloten. De overheid kan niet meer zonder het aardgasgeld uit Groningen en staat daardoor machteloos. Bezuinigen op de zorg en het onderwijs en stoppen met de gaswinning? No way. En de NAM? Die ontleent zijn bestaansrecht aan het “leegtrekken” van onze bodem. Dat daarmee ook enige schade wordt berokkend aan de omgeving is jammer maar helaas.

Wie verslaafd is, moet radicaal breken. Dus wat kunnen we doen? Sla als de wiedeweerga de verkiezingsprogramma’s open en zoek uit welke partijen radicaal breken met onze gas- en olieverslaving en de consequenties daarvan in hun programma hebben verwerkt.

Hebben we een verlosser nodig? Misschien wel. Maar we hebben vooral politici nodig die hun nek durven uit te steken.