Duurzaam Groningen

Je kon erop wachten. Die kerncentrale die ons land moet gaan helpen bij de afbouw van onze gasverslaving … Groningen. Where else? Rutte tikt de bal in het doel dat Groningen wagenwijd open zette met initiatieven als de energy coalition, Energy Campus, Energy Valley, het Energy Delta Institute en de Energy Academy Europe.

Het was indertijd een gouden lobby van Gasterra, Gasunie, de NAM en gdbtrt de rijksuniversiteit en de hogeschool. Ze zagen de miljoenen alweer binnenwaaien.

Rutte vindt Wopke Hoekstra en Geert Wilders aan zijn zijde. Kernenergie is gewoon nodig. Kernenergie doet het namelijk altijd. Behalve als de centrale uitgeschakeld wordt voor onderhoud. Ik herinner me een energiecrisis (november 2018) in België waar 6 van de 7 reactoren waren stilgevallen. Als iets zó gevaarlijk is, moet je er niet aan beginnen.

Hoewel. Daar aan die Eemshaven. Wie woont daar nu helemaal?

Ons gedeputeerde Nynke Homan twitterde een pietsje boos:

Even voor de helderheid @MinPres: @provgroningen wil geen #kerncentrale . #rtldebat Wij willen de duurzame energieprovincie zijn met oa groene #waterstof en oh ja: we hebben #aardbevingen.

Tja. Dat ze die spatie plaatst in ‘duurzame energieprovincie’ is waarschijnlijk onbedoeld. Wat ze echt bedoelt is ‘duurzame duurzame-energieprovincie’. Want wij willen in Groningen nog wat langer mee.

We voorzagen dit hele land sinds 1960 van gas en miljarden en miljarden euro’s. Laten we eerst onze woningen en monumenten en andere gebouwen waar nodig herstellen en versterken. Laten we eerst zorgen dat alle Groningers die recht hebben op compensatie dat geld ook op hun rekening hebben.

Nu is Zuid-Holland aan de beurt. Of Noord-Holland. Of Utrecht. Als de kerncentrales echt zo veilig zijn, kan dat geen probleem zijn.

De Gaswinningsaffaire

Het kabinet is gevallen als gevolg van De Toeslagen-affaire. Ik begrijp dat. Het lijkt me logisch en onvermijdelijk. Duizenden mensen werden vervolgd door hun eigen overheid die maar één ding voor ogen had: ‘Wat er ook gebeurt, burgers mogen geen cent te veel krijgen.’ En als dat betekende dat gezinnen totaal te gronde werden gericht, so be it. De slachtoffers zijn redelijk in beeld. De veroorzakers niet. Nou, iedereen. Althans, iedereen die al die jaren ook maar iets voorstelde op het Binnenhof. En als iedereen schuld heeft, heeft niemand schuld. Ideaal voor politici. Eén of twee mensen spelen voor Jut en pakken hun koffers. De rest blijft zitten en gaat het voortaan allemaal heel anders doen.

Wat ik niet goed begrijp, is dat het kabinet nooit over de aardgaswinningsaffaire is gevallen. Daar ging het om ongeveer 100.000 mensen: de meeste inwoners van de gemeentes Eemsdelta en het Hoogeland en anderen. Tienduizenden mensen werden willens en wetens geslachtofferd om miljarden uit de grond te pompen. En toen zelfs Rutte en Wiebes eenmaal hadden begrepen dat zoiets misschien niet helemaal jofel is, en we misschien een regeling moesten treffen om gedupeerden enigszins schadeloos te stellen, deden ze hun uiterste best om die regelingen zo te regelen dat niemand maar dan ook helemaal niemand ook maar een cent te veel kreeg. Waardoor de schade-afhandeling en de versterking voor heel veel Groningers nodeloos werd, nee, wórdt vertraagd.

Susan Top, woordvoerder van het Groninger Gasberaad verwoordt het mooi in ons Dagblad: “Als de basis wantrouwen is, schiet het niet op.’’

Al die jaren was Rutte verantwoordelijk. Al die jaren schoof hij andere pionnen naar voren als er maar weer eens een kop moest rollen. Ik begrijp dat Wiebes niet meer terugkeert in de politiek. Wat ik niet begrijp is dat Rutte zich nog steeds durft te vertonen. Wat ik niet begrijp is dat de politici van de gaswinningsaffaire niet De Gaswinningsaffaire maakten.

Het handelingsperspectief van Groningers

Als ik even niets te doen heb, vul ik graag enquêtes in. Vorige week kreeg ik een enquête van het Sociaal Cultureel Planbureau Groningen. De begeleidende mail opent als volgt: ‘Zoals u weet volgen we via deze vragenlijst de ontwikkelingen het gebied van gezondheid, veiligheidsbeleving en handelingsperspectief van Groningers.’ De vragen van het SCP fungeren vaak als theezakjes. Ze dwingen je tot een genadeloos gewetensonderzoek. Mijn handelingsperspectief … ja, hoe zit het daarmee? 

Eén van de vragen betrof de communicatie.

‘Voelt u zich gehoord door de Nederlandse regering als het gaat om uw ervaringen met de gaswinningsproblematiek?’

De eerste jaren na 2012 kwamen de schadetaxateurs van de NAM met een ingenieursbril op. Ze wuifden de schade weg en verpletterden bewoners met dikke pakken berekeningen. Dat bleek geen succesformule. Toen heeft men ze een cursus ‘Luisteren’ gegeven. Echt waar, echt waar. Na die cursus kwamen ze binnen, namen plaats aan de keukentafel, schonken zich een kop thee in en zeiden dingen als: ‘Hoe ís het nu met u?’ en ‘Wat deed dat met u?’ Om vervolgens de schade weg te wuiven, met of zonder dikke pakken berekeningen.

Toen kwam de overheid luisteren. Ze stonden te dringen. Heerlijk. Het was een warm bad vol empathie en luisterende oren van bestuurders en hoogwaardigheidsbekleders. Zelden heb ik me zo gehoord gevoeld. Maar op een gegeven moment moet er gewoon handelend worden opgetreden. Moeten huizen versterkt of vernieuwd worden, moeten bewoners schadeloos gesteld worden en moet die ellende een keer achter de rug zijn. Zodat Groningers die in de bevingsellende zitten, verder kunnen met hun leven. 

Dat bedoelen ze waarschijnlijk met het handelingsperspectief. Goed dat dat gemonitord wordt. Maar wat zou het heerlijk zijn als ze een keer écht aan de slag gaan. Of écht de portemonnee trekken.

Op de foto onze koning die kwam luisteren in Leermens. Jelle van der Knoop, voorzitter van de Groninger Bodembeweging, schreef gisteren een mooie ingezonden brief in het Dagblad van het Noorden. Lees de brief hier.

Weekend

IMG_8094

Het was dit weekend het Groot Nationaal Uitstapjesweekend. Alles kon, we deden niets. Nou – dat schrijf ik vooral op omdat het lekker bekt. We deden niet heel veel maar wel iets. We bezochten landhuis Oosterhouw en waren ontzettend blij dat we die tuin niet hoefden te onderhouden. We bezochten Verhildersum voor koffie en appeltaart en waren ontzettend blij dat we die tuin niet hoefden te onderhouden en we bezochten een evenement in het Frank Mohr Instituut (de kunstacademie voor masterstudenten) alwaar de jongelui hun kunsten vertoonden: Shaky Grounds Festival, geïnspireerd op het werk van kunstkring De Ploeg rond 1930. Daar hadden ze geen tuin. Wel klei.

Een interessant onderdeel van het festival was een performance van Inbal Ann Hershtig, een Israëlisch meisje dat de meetgegevens van de aardbevingen in Groningen had gedownload. Op een groot plateau voor zich lag de plattegrond van de provincie Groningen plus een aantal emmers Groninger klei. Ze liet een soort klok versneld lopen die ze had gekoppeld aan de meetgegevens. Bij iedere aardbeving bleef de klok stil staan en werd de locatie in het spotlight gezet. Daar legde ze dan een hoopje klei neer, de hoeveelheid liet ze afhangen van de magnitude. Ze had 3 maatbekertjes en een theelepeltje.

Ze was zondagochtend begonnen in 1987. De eerste jaren ging het snel. Maar toen wij haar om een uur of 3 ‘s middags spraken was ze maar nog bij april 2014. Loppersum en omgeving was al bedolven. Het was een soort infographic in klei. Maar was het kunst? Ik dorst de vraag niet te stellen. Ze was zo druk bezig met klei leggen.

De Ladies-run zagen we ook nog voorbij komen. En Ringo Starr. En de buren van de poes van de overburen. We misten de luid-estafette, 2 muziekfestivals en Rapalje. Martin Bril schreef eens: ‘Je mist meer dan je meemaakt. Helemaal niet erg.’

Toe maar – een update

Het Gronings is prachtig. Maar ik spreek het niet. Verstaan gaat – mits men langzaam praat. Gebarentaal is niet nodig want een echte Groninger zou dat zo onderkoeld doen dat het zinloos is. Maar een paar Groningse taalgebruiken ken ik.

De mooiste is ‘Toe maar’.

In Amsterdam had dat een uitnodigende betekenis. Bijvoorbeeld: ‘ga je gang’ of ‘tast toe’. Hier betekent ‘toe maar’ heel iets anders. Stelt u zich voor. We praten over de gaswinning en de aardbevingen die dat gepomp ons bezorgt. Je klaagt je nood, je spuwt je gram en sluit af met ‘toe maar’. ‘Toe maar ‘ betekent zoiets als: ‘je wordt hoe dan ook ge …’ Sorry, ik bedoel: ‘ze moeten ons toch altijd hebben. We kunnen er toch niets aan doen.’ De ander zwijgt, tuurt even in de verte en spuugt op de grond. En zegt dan ook nog maar eens ‘toe maar’.

Donderdag gaat Groningen naar Den Haag. Boos. Ik hoop op revolutie maar ben bang voor ‘toe maar’. En dat die westerlingen dat dan op zijn Amsterdams interpreteren.

Dit stukje komt u misschien bekend voor. Ik schreef het in 2014. Waar nu ‘Den Haag’ staat, stond toen ‘Zeerijp’. De illustratie komt van de site van de Groninger Bodembeweging.

Frustratie-agressie

Frustratie-agressie is agressie uit onmacht. Het is de agressie van een treinreiziger op een stakingsdag, de klant die belt en keer op keer zijn geboortedatum moet opgeven zonder verder te komen, de patiënt die op 1 dag 4 verschillende diagnoses hoort. Het is agressie die zich richt op de boodschapper terwijl de agressor weet dat die er ook niets aan kan doen. Maar het lucht wel op.

Gisteravond gaf Alders uitleg over zijn opstappen aan mensen van wie de woning versterkt moet worden, gaat worden of toch niet … maar misschien ook wel. Hij kon de nieuwe vertraging in de besluitvorming niet meer verkopen. De zaal stond op en applaudisseerde.

Bijzonder. Ik vond Alders de verpersoonlijking van de verambtelijking van het versterkingsdrama in Groningen. Ik was niet de enige.

Wat verklaart dan die staande ovatie? Misschien wel dit: hij was de enige bestuurder die tot nu toe persoonlijke consequenties verbond aan de totale mislukking van de versterking van Groningen. Kamp flierefluitte vrolijk verder, Wiebes lijkt dezelfde strategie te hebben gekozen en Rutte … tja, Rutte …

Groningen schortte het overleg met Den Haag op. Dat begrijp ik wel. Maar wat nu? Wanneer zegt Groningen ‘Genoeg is genoeg’? En wat gebeurt er dan? Niets, ben ik bang. Frustratie is een afschuwelijke geniepige genadeloze bron van ongerichte machteloze woede. Gaan die mensen die opnieuw te horen hebben gekregen dat ze geduld moeten hebben naar Den Haag? Misschien. Maar ze gaan er echt de boel niet in de hens doen.

Nee, ik ben bang dat de frustratie niet tot agressie leidt. Dat zou tenminste nog opluchten. Ik ben bang dat de frustratie zich naar binnen keert. Opkropt. Tot het mis gaat. Al die onzekerheid en woede en onmacht is uiteindelijk killing.

Over de foto: hij is gemaakt door Jan Zeeman en staat op de voorpagina van het Dagblad van het Noorden. Zelden is de totale onmacht van Den Haag zo goed verbeeld. Bekijk hier wat Alders er zelf over zegt tegen het DvhN