Blied dat Joe der binn’n

‘Een land in noodverband’ Dat is de titel van het Klein verslag in Trouw van vandaag. Boevink doet Groningen deze week. Gisteren was hij onder andere in Leermens. Hij beschrijft de schoonheid van ons land. De rust. De stilte. De dauw op het land na een nacht nachtvorst. De kraakheldere hemel gisteravond. Nee, dat laatste zag ik toen ik ’s avonds laat thuis kwam. Al die sterren. Al die sterren.

Kerk van Eenum, foto Wim Boevink
Kerk van Eenum, foto Wim Boevink

Boevink schrijft ook over de stutten en de steigers die hier op sommige plekken de boel overeind houden: ‘Noodverbanden van een stil onheil. Gelittekend Groningen.’ En zo siert een foto van mijn gestutte dorpshuis, mijn buurhuis zijn artikel.

Ik was gisteren in Ugchelen en Bruggelen. Prachtig, mooi, heerlijk, maar ik had graag in Leermens staan hakselen op mijn pleintje om Boevink te kunnen wijzen op nóg een werkelijkheid.

Dat noodverband dat enkele panden hier in Groningen siert, is ook een NAM-dingetje. De NAM is een ingenieursbedrijf. Ze pompen ons gas uit onze grond en dat is een “tricky bussiness”. Hun ziel en zaligheid stoppen de mannen van de NAM daarom in veiligheid, in het uitsluiten van risico’s. En in het uitsluiten van potentiële risico’s. En in het uitsluiten van situatie die mogelijkerwijs een potentieel risico zouden kunnen vormen, op termijn.

En dus verwijdert men godbetert her en der preventief een schoorsteen. En dus legt men hier en daar preventief steunberen neer. Aan de NAM zal het niet liggen. Maar uitzonderingen daargelaten – en die zijn er echt – gaat het toch vaak om scheuren in muren en stucwerk. Niet fijn maar ook niet levensbedreigend.

Als jongetje van 5 kreeg ik voor mijn verjaardag een rode Persilfiets. Het was die dag net zo mooi weer als vandaag. Ik fietste ermee richting de dijk aan de Jan van Duivenvoordestraat. En crashte onmiddellijk in het prikkeldraad. Het litteken dat ik daar aan overhield heeft mijn rechterbeen nog lang gesierd. Ik vond het wel stoer. Het gaat een tijdje duren, maar ook Groningen komt er bovenop. En tot die tijd moeten we met elkaar proberen van de lasten toch ook maar de lusten te maken.

Ik wil maar zeggen. Medelijden hoeft niet, solidariteit daarentegen is erg welkom. En toeristen. Boevink citeert het bordje in de kerk van Eenum: ‘Blied dat Joe der binn’n.’ Zo is het maar net.

Wufte mensen, nieuwe tijden

Leermens vierde afgelopen zaterdagavond haar nieuwjaarsvisite. Dat was wat improvisren omdat het cafédeel van het dorpshuis inmiddels volgebouwd is met palen die de boel bij elkaar moeten houden. Job Cohen deed dat indertijd met een kopje thee. Dat doet minister Kamp hem niet na! Maar dat terzijde. Vanwege ons krimpende dorpshuis vond het zitgedeelte van de nieuwjaarsvisite plaats in de kerk, van oudsher al de vluchtheuvel van het dorp en de wijde omgeving.

Ik herinner me nog een hooglopende discussie – 20 jaar geleden? – bij Dorpsbelangen over de vraag of het glaasje boerenjongens dat traditioneel wordt aangeboden niet zou moeten worden vervangen door iets eigentijdsers. Champagne bijvoorbeeld. Dat werd toen van tafel geveegd. Champagne, een wuft drankje.

U begrijpt wat er op de grote tafel in de kerk stond: champagne én boerenjongens. We moesten kiezen. En geheel in lijn met de dingen koos Leermens massaal voor champagne. Wufte mensen, nieuwe tijden.

Maar het nieuwste nieuws moest toen nog verteld worden. Leermens is in 2014 alweer alweer gegroeid. Ja, er zijn een paar mensen overleden, en niet de minsten, maar er zijn ook veel verse jongelui in het dorp komen wonen. Leuke enthousiaste stellen van buiten zoals mijn vrouw en ik waren, 25 jaar geleden. Maar ook kinderen van dorpsbewoners. Dat is de positieve keerzijde van al die bevingellende: onze huizen worden plots stukken goedkoper. Dat is jammer als je je huis wilt verkopen maar fijn als je houdt van een schitterende landelijke omgeving waar het heerlijk toeven is en waar ze op de nieuwjaarsvisite champagne schenken.

Na de pauze ging het feest verder in het dorpshuis. Staand. Wij deden ons prijsje voor de verloting in de grote doos en taaiden af. Een uur staan is voor ons oudjes wel erg lang. Zeker als de voetjes van de vloer moeten met ‘Move ur feet’. Leermens wordt teruggegeven aan de jeugd. Die nieuwe rijksdienst heeft nu al resultaat. Kamp, bedankt.

Hoe voelt een beving

‘Hoe voelde dat?’ Je doet de deur open in je oudste klofje, op je sloffen met in de linkerteen een gat, over de broek heb ik het maar even niet en je wordt in de kraag gevat. ‘Meneer, mag ik u wat vragen.’ Ik had het kunnen weten. Als je hier in Leermens de deur open doet loop je per definitie een gerede kans om een journalist te treffen, wie wil er nu nog leven in het hartje van het bevinggebied waar de krimp ook nog eens genadeloos toeslaat, maar vanochtend was die kans natuurlijk nog groter. Hij stond wat verloren op het dorp. Z’n Renault (mooie auto’s rijden ze bij de NOS) bij de Leermster Stain, verder niets. En dan doet Wout Sorgdrager de deur open.

En dan mag Wout Sorgdrager vertellen hoe het voelt als je ’s nachts door een aardbeving wakker wordt geschud. U kunt dat waarschijnlijk ergens in de krochten van uw radio beluisteren maar ik ben geen prater, ik ben een schrijver.

Hoe voelt een beving? Allereerst, het waren er twee. En ten tweede, het is alsof je vrouw je een enorme zet geeft richting het buitengebied. Het is alsof de auto plotsklaps een forse bocht maakt en je je moet vastgrijpen. Het is naar.

En nee, ik word er niet bang van. Wel erg sacherijnig. Eergisteren heb ik de voor de derde maal de aannemer een rondleiding gegeven en voor de tweede keer de plannen voor de Grote Opknapbeurt aangepast. Binnen afzienbare tijd gaan ze hier royaal aan de slag en lopen hier gedurende heel wat weken mannen door mijn huis en herbeleef ik het hoe het is om een enorme zet te krijgen richting het buitengebied. Misschien zeg ik tegen die tijd: ‘Ach, het went.’ Eén ding weet ik zeker. Volgend jaar staat de aannemer weer op de stoep. En het jaar daarop weer.

Een complexe houding

Wim Derksen, hoogleraar bestuurskunde bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, betoogt op de opiniepagina van Trouw dat de 1,2 miljard euro als compensatie voor tegen de schade van de aardgaswinning een afkoopsom is waar uiteindelijk niemand veel aan zal hebben. Het is een bizar stuk. Laat ik vooropstellen dat ik het met Derksen eens ben dat geld alleen niet gelukkig maakt. Integendeel. Subsidie maakt lui. Gratis geld maakt lui.

Dat betekent niet dat dat compensatiegeld er niet moet komen. Dat betekent wel dat we dat geld gewoon goed moeten besteden. Ik zie nu al de grote bedrijven en instellingen likkebaardend om de uitpuilende Haagse koektrommel lopen. Het is waarschijnlijk niet helemaal toevallig dat het provinciebestuur en de universiteit en het UMC zoveel aandacht aan de gevolgen van de gaswinning besteedden. Nee. We gaan dat geld niet besteden aan rare infrastructurele projecten. Onze huizen en onze monumenten zijn zwaar beschadigd. De bewoners zitten met veel schade, angst en gedoe. Heus, verdeel die 1,2 miljard over de 4000 Lopster huishoudens en ons hoort u niet meer.

Maar wat ik zeggen wilde. Die Derksen. Bestuurkundige. Hoogleraar. Zal ik even iets uit zijn betoog citeren? Vooruit, omdat het zo onbedaarlijk grappig is.

Als het kabinet een paar jaar eerder iets van die empathie had kunnen opbrengen, zou er nu niet zoveel geld over de balk worden gesmeten. Ik geef toe, het is een boude bewering. Maar ik ben van huis uit ‘Noordeling’: ik ben in Drenthe geboren, heb ik Groningen gestudeerd en heel veel in Friesland gezeild. Ik ken die complexe houding van Noordelingen tegenover ‘het Westen’, zoals het daar heet.

Heerlijk als een bestuurskundige ook mensenkennis heeft.

Kunst- of vliegwerk

Een paar jaar geleden besloot staatssecretaris Halbe Zijlstra dat kunst wel met wat minder subsidie toe kon. Trouw schreef een aantal interessante artikelen over wat de consequenties waren. Erg genuanceerd, dat wel. Wij besloten om zelf maar eens de proef op de som te nemen. Wij gingen naar de voorstelling ‘Familie’ van Het Toneel Speelt, een gezelschap dat tegenwoordig ook moet dealen met de tucht van de markt.

In Trouw vertelt de directeur trots dat de voorstelling 80 maal gespeeld wordt. Dankzij die enorme aantallen kan het uit maar hoe lang Het Toneel Speelt op deze manier verder kan, is de vraag. Ik citeer Trouw: ‘Iedereen, inclusief de directeur, is ontslagen. Klamer heeft een deeltijdbaan bij theater Carré. Klamer: “Ik hou Het Toneel Speelt in stand met kunst- en vliegwerk. Maar het houdt een keer op, dat besef ik wel. Ik moet ook mijn brood verdienen. Maar ik ben er zo verliefd op dat ik nog geen afscheid kan nemen.”’

Herinnert u zich John Lanting’s Theater van de lach? Dat er iemand opgewekt babbelt over een ander in de stellige overtuiging dat die ander er niet is en dat die ander dan toch binnenkomt zonder dat de iemand het in de gaten heeft en dat dat schateren was? John Lanting redde het door onbekommerd dit soort clichés uit te melken. Welnu. Die les heeft Het Toneel Speelt kennelijk ter harte genomen. Dit gebeurt er dus als je een gezelschap de nek omdraait. Dit was geen kunstwerk, en echt van de grond kwam het niet.

Dat we desalniettemin een topavond hadden danken we voor een keer niet aan de kunsten maar aan ons 30-jarig jubileum in Groningen dat kennelijk in de schouwburg gevierd werd. Men had een mooie quiz georganiseerd: we laten de helft van het publiek bestaan uit mensen met wie je in je Groningse jaren ooit gewerkt hebt en dat moeten jullie raden wie het zijn, hoe ze heten en wat ze deden. We kwamen tot 20. De overige 380 heb ik moeten teleurstellen. Na afloop van de receptie belandden we in een echt café. Het werd weer helemaal het Theater van de lach. Ongesubsidieerd.

De John Lanting van het Theater van de lach heeft een verre neef: John Lanting van Schokkend Groningen, de beweging die actie voert tegen de gaswinning. Gisteren bezette hij in zijn entje de gaslocatie 't Zandt. Lanting werd na een achtervolging door agent op fiets uiteindelijk ingerekend en later op de avond na acties in Leermens weer vrijgelaten.
De John Lanting van het Theater van de lach heeft een verre neef: John Lanting van Schokkend Groningen, de beweging die actie voert tegen de gaswinning. Gisteren bezette hij in zijn eentje de gaslocatie ’t Zandt. Lanting werd na een achtervolging door agent op fiets uiteindelijk ingerekend en later op de avond na acties in Leermens weer vrijgelaten.
%d bloggers liken dit: