Boeddhist

actievoerders plkken stickers en posters bij het hoofdkantoor van de NAM
Actievoerders plakken stickers en posters bij en op het hoofdkantoor van de NAM in Assen. Foto DvhN

De internetkop van ons Dagblad van het Noorden luidde vanmorgen: ‘Sfeer in Groningen steeds grimmiger’. De foto die het DvhN erbij afdrukt, laat zien dat premier Rutte de ME nog niet op ons af hoeft te sturen en de scherpschutters nog even in de kribben van de IJssel mogen blijven liggen. Dat wordt bevestigd door een van beide hoofdartikel in ons Groot Groningen. Een meneer maakt zich zoveel zorgen over de bevingen en de mogelijke gevolgen ervan dat hij extreme maatregelen neemt: ‘Tegenover al die ellende probeer ik iets vrolijks te zetten. Ik luister ’s avonds naar een leuk muziekje op Youtube en ik schrijf gedichten. Toch helpt het maar weinig. Ik ben ook Boeddhist geworden.’

Ik hoop – het is nu half negen ’s ochtends – dat als de Sinterklaasstorm over ons huisje is geraasd – wij nog een huis hebben om ons zorgen over te maken.

Toe maar

Het Gronings is prachtig. Maar ik spreek het niet. Verstaan gaat – mits men langzaam praat. Gebarentaal is niet nodig want een echte Groninger zou dat zo onderkoeld doen dat het zinloos is. Maar een paar Groningse taalgebruiken ken ik.

De mooiste is ‘Toe maar’.

In Amsterdam had dat een uitnodigende betekenis. Bijvoorbeeld: ‘ga je gang’ of ‘tast toe’. Hier betekent ‘toe maar’ heel iets anders. Stelt u zich voor. We praten over de gaswinning en de aardbevingen die dat gepomp ons bezorgt. Je klaagt je nood, je spuwt je gram en sluit af met ‘toe maar’. ‘Toe maar ‘ betekent zoiets als: ‘je wordt hoe dan ook ge …’ Sorry, ik bedoel: ‘ze moeten ons toch altijd hebben. We kunnen er toch niets aan doen.’ De ander zwijgt, tuurt even in de verte en spuugt op de grond. En zegt dan ook nog maar eens ‘toe maar’.

Vanavond gaan we in Zeerijp naar een informatie-avond van de NAM over de aanhoudende bevingschade. Ik hoop op revolutie maar ben bang voor ‘toe maar’. En dat die westerlingen dat dan op zijn Amsterdams interpreteren.

Get real

Daar zaten we. Een zaal vol verontruste Groningers. Het Groninger Forum organiseerde vrijdagavond in Vita Nova in Middelstum een discussie-avond over wat er nu moet gebeuren. We waren het erg met elkaar eens over allerlei zaken. Onze eigen Janine Abbing ondervroeg drie Haagse politici over hoe het toch kan dat de gaskraan niet wat wordt dichtgedraaid.

Daarvoor hadden drie medewerkers van het Staatstoezicht op de Mijnen verteld dat door het huidige open-kraan-beleid de kans op een schok van 4 tot 5 op de schaal van Richter reëel is: 7%. Draaien we de kraan bijvoorbeeld voor de helft dicht, dan reduceren we die kans ook  met 50%.

Ons Janine was erg vriendelijk. Misschien gebeurt dat met je als je op het Groningse platteland woont. Dat je extreem vriendelijk wordt. Want hoe simpel kan een vraag zijn: ‘U weet dat de kans op een forse aardbeving behoorlijk groot is als u de kraan open laat staan. U zegt dat u onze veiligheid altijd voorop stelt. Toch steunt u de keuze van minister Kamp om de gaskraan niet wat dichter te draaien terwijl de onderzoeken lopen. Hoe verklaart u dat?’

De mevrouw van het CDA, haar naam staat niet op de site van het Groninger Forum, sorry, had het nog niet zo moeiljk. Haar motie was weggestemd door VVD en PvdA. En Betty de Boer (VVD) en Tjeerd van Dekken (PvdA) betoogden min of meer gezamenlijk: ‘Houd ons scherp alstublieft. Voed ons met uw informatie. Wij zijn zelf Groningers, we kennen hier de voetbalclubs, we rijden hier veel rond. Uw veiligheid gaat voor alles. We gaan Diederik Samsom uitnodigen om hier naar toe te komen. We gaan met Henk Kamp praten.’

Ze kwamen ermee weg. Een simpele vraag en een ellenlang Haags verhaal met veel empathie en veel pijn en veel respect en weinig antwoord.

Terwijl dat antwoord zo simpel is: wat denkt u nou malle Groningers, dat we bovenop de huidige bezuinigingen nog eens 12 miljard gaan bezuinigen om bij u die paar scheuren te voorkomen? 12 miljard euro. Get real.

Communicatieleemte

Ik wist dat er van alles loos was, hier in het Hoge Noorden. Het is hier te koud. Het is hier te stil. Het is hier te ver. Maar na lezing van de Volkskrant van vandaag weet ik dat echt iedere hoop verloren: er is hier een communicatieleemte. Nou ben ik van de communicatie dus ik weet daar alles van. Pas op als communicatieprofessionals een regio op zo’n leemte betrappen.

Leermens wordt geteisterd door een communicatieleemte
Leermens wordt geteisterd door een communicatieleemte

En ja. Daar raast het circus binnenkort over ons koude stille verre land. het begint met een persbericht dat de NAM 5700 persoonlijke brieven gaat versturen. Gemakshalve staat vandaag in de krant wat er in die brief staat. De directeur gaat een rubriek over gaswinning schrijven in de Ommelander, de Eemsbode, de Eemslander, het Lopster Nijs, de Noorderkrant, ons Leermster Kraantje en alle andere huis-aan-huisbladen. En hij komt op de koffie. Daarvoor gaat hij echter wel eerst advies inwinnen bij een gespecialiseerde psycholoog. Hoe zo’n gesprek in z’n werk gaat weet hij nog niet: ‘Het is namelijk een nieuw model. We hebben het net bedacht. Ik ben benieuwd hoe het gaat lopen.’

Onlangs had ik een bouwkundige op bezoek die was ingehuurd door de NAM. Een kundig bouwkundige, denk ik. Hij had echter duidelijk zijn advies al gehad. Hij ging er eens goed voor zitten: ‘Hoe voelt u zich?’ Ik veegde het neerdwarrelend stucwerk uit m’n haren en zei: ‘Goed hoor.’ Ik hoef geen empathie van een bouwkundige. Ik wil dat de boel wordt aangepakt.

Meneer Van Leemput. In de Volkskrant zegt u: ‘Zo’n dorp als Loppersum zit een eind van de gasputten af. We zien nu wel dat daar een communicatieleemte is.’ Meneer Van Leemput: die leemte zit niet in de communicatie, die leemte zit echt hier in de bodem. U pompt er namelijk gas uit. En dat vul je niet op met communicatie. Overigens las ik in diezelfde Volkskrant dat uw moedermaatschappij vorig jaar netto 20 miljard euro winst mocht bijschrijven. Misschien kunt u daar wat mee?

Melkkoe

U leest ‘Melkkoe’ en denkt-zucht: weer Groningen, weer gasbel, weer uitbuiting, weer Kamp, weer een treffend citaat van weer een onhandige VVD’er, u denkt bijvoorbeeld dat ik de heer Leegte ga citeren die de historische woorden sprak ’Er is niets veranderd ten opzichte van vorige week, alleen is het ongelukkig dat er steeds aardbevingen zijn’, maar nee hoor, ik wil aandacht besteden aan melkkoeien; alleen jammer dat u alleen al door het lezen van de titel van dit stukje meteen op heel andere gedachten kwam waardoor er onbedoeld weinig ruimte overblijft voor het debat tussen Blok en Buma over de woningmarkt. Ik had daar graag een vlijmscherp en doorwrocht betoog over geschreven.

Nu volsta ik met het citeren van Buma. Hij zei over het kabinet nadat de onderhandelingen waren vastgelopen: ‘zij bleven de sector zien als melkkoe, wij zijn op zoek naar manieren om de woningmarkt vlot te trekken.’ Het lijkt erop dat Buma de melkkoe beschouwt als een zielig, uitgebuit slachtoffer van doorgeslagen geldbeluste agrarische ondernemers. Als dat klopt, is het wonderlijk dat het CDA al decennia zo’n ontspannen, tolerante toon hanteert jegens boeren die er trots op zijn dat hun koe de honderdduizendlitergrens passeerden. Die koeien, dat zijn pas melkkoeien.

Trouwens. Kamp, Blok, Buma en Leegte. Poëzie is overal.

Laat zien dat het menens is

En jawel, het is zaterdag 9 februari 2013. Weer een aardschok. En nee, laten we het woord ‘aardbeving’ maar even niet gebruiken, met die rampen aan de andere kant van de wereld. Ik heb de neiging om de kwestie van de aardschokken door de gaswinning met enige humor te benaderen. Want eerlijk is eerlijk, het gebeurt al jaren, de boel staat hier nog overeind, ik voel me niet onveilig en ik slaap er niet slechter van. Maar ik voel me door iemand als Henk Kamp volkomen genegeerd. Mag ik eens proberen om zonder ironie de kwestie van mijn kant proberen te duiden?

50 jaar geleden werd begonnen met pompen. Toen had men geen idee waar men mee bezig was. In de loop der jaren werd echter duidelijk dat je hier niet ongestraft gas kunt winnen. Althans: dat je hier geen gas kunt winnen zonder dat het schade berokkent aan de infrastructuur en de gebouwen. Het zet kwaad bloed dat de NAM – een combinatie van botte commerciële oliebedrijven en de Nederlandse staat – jaren en jaren die schade bagatelliseerde en überhaupt een relatie tussen gaswinning en bodemdaling ontkende. De aandeelhouders van de NAM en de Nederlandse overheid hebben miljarden en miljarden verdiend en de gevolgen voor Groningen weggewuifd. Het is mooi dat de NAM daar spijt over betuigt. Het zou de overheid sieren dat ook te doen.

Schade

Wat precies de schade is, daarvan kan niemand een reële schatting doen. Nu bedragen noemen is flauw. Temeer omdat een deel van die schade geen echt geld is. Een voorbeeld: wij zouden wellicht ooit best nog eens weer in de stad willen wonen. Ons huis dreigt door de hele kwestie aanzienlijk in waarde te dalen. Is dat schade? En hoe zou dat gecompenseerd moeten worden?

Het aantal scheuren en scheurtjes in ons huis is fors. Tegelijkertijd: het voorhuis dateert van ongeveer 1780. Het is opgemetseld met specie die vrij zacht is. Daardoor kunnen de stenen ten opzichte van elkaar wat bewegen. Onze muren zijn bij wijze van spreken wat elastisch. Ons stucwerk echter niet. Dus eens in de 5 jaar kap ik de scheuren uit en smeer ze aan en schilder ik de muur in kwestie. En ons achterhuis is opgebouwd rond een houten balkenconstructie die met houten pinnen elastisch met elkaar zijn verbonden. Ook daarvoor geldt: als dat beweegt, is de schade beperkt tot stucwerk. En ons achterachterhuis staat op een plaat schuimbeton: ook dat werkt naar behoren. Onze schade valt in zekere zin dus mee. Maar modernere huizen hebben het wel  degelijk zwaarder. Om nog maar te zwijgen over de schade die mensen hebben die hun huis nu te koop hebben staan.

Buizenstraat

De schade aan de regio is echter abstracter maar waarschijnlijk veel groter. Tussen de Eemshaven en Delfzijl wil men een buizenstraat aanleggen. Dat ‘aanleggen’ is behoorlijk virtueel. In feite is het een proces van opkopen en vergunningen geven. Commerciële partijen kopen een strook land op tussen de Eemshaven en Delfzijl en de overheid geeft een soort all-inclusive-vergunning om in die strook buizen te leggen waardoor gevaarlijke gassen en vloeistoffen vervoerd kunnen worden. Wat doen die aardschokken met de buizen in zo’n buizenstraat? Wat doen die schokken met die giga energiecentrale? Ik heb geen idee. Ik neem aan dat dat is uitgezocht. Mijn vertrouwen in wetenschappelijk onderzoek is erg groot. Maar mijn vertrouwen in de boodschappers is van de resultaten van dat onderzoek is klein. De NAM heeft jarenlang ontkend dat er sprake was van een verband tussen bodemdaling, gasschokken en gas oppompen. Bij nader inzien … u kunt zich misschien voorstellen dat geruststellingen van een belanghebbende partij mij eerder wantrouwend maken.

Ik voel me niet onveilig. Ik voel me genegeerd. Ik wil gewoon dat de overheid erkent dat al dat pompen voor de regio gevolgen heeft en dat de overheid snel begint met het aanpakken van de oorzaken van dat probleem en snel begint met het regelen van de schade. Ik begrijp best dat er financiële belangen en juridische problemen een rol spelen. Ik begrijp ook dat je niet van de een op de andere dag kunt stoppen met pompen. Maar ik begrijp niet dat als het Staatstoezicht op de Mijnen dringend adviseert het oppompen van gas zo snel mogelijk zoveel mogelijk te reduceren, je dat advies zo onbekommerd naast je neer kunt leggen.

Geldbelust

Zijn Groningers zeikerds om zoveel stampei te maken over een paar bevinkjes? Nee. Zijn we geldbelust? Het kan zijn dat sommigen geld ruiken. Dat maakt niet het beste in de mens wakker. Ik meen te weten dat de eigenaren van Amsterdamse huizen die door de Noord-Zuid-lijn beschadigd werden ook snel op de stoep stonden met een ingevuld formulier. Ik meen te weten dat zij ruimhartig gecompenseerd zijn voor overigens heel reële schade. Niets menselijks is mensen vreemd.

Kortom: het Staatstoezicht op de Mijnen constateert dat als we nu het oppompen fors reduceren, de aardschokken in de loop van de tijd zullen afnemen. Dat onderzoek is gedaan. Er is maar een conclusie mogelijk: beperk de gaswinning zo snel mogelijk. Ontwerp een goede eerlijke regeling om schade te compenseren en meer schade te voorkomen. Laat zien dat het menens is.

Lees hier het persbericht van het Staatstoezicht op de Mijnen

Lees hier op Kennislink de feiten.

%d bloggers liken dit: