Het land, de lucht, de klei en de kerk

Het was zaterdag, het einde van de ochtend. We reden naar Leermens en stopten even om het uitzicht in te nemen.  Er was geploegd. Elders was al weer  geëgd en ingezaaid. Maar niet hier. Hier lagen de brokken klei nog klei te zijn. Grondstof.

Draai een slag naar rechts en zie het oneindige land tussen hier en verder, het land voorbij het Damsterdiep, voorbij het Eemskanaal. Kaal, vlak, met hier en daar een pluim boom. Wat riet in de sloot. En misschien wel de boemel van Stad naar Delfzijl.

Draai nog een slag naar rechts en zie de grote toren van de Petrus en Pauluskerk, de trotse beeldbepaler van de skyline van Loppersum.

En nog een slag, precies. De kerk van Zeerijp. Met z’n lage vrijstaande toren. Stoer, robuust.

En dan dat kranige kerkje op de wierde van Eenum. Hoog, een beetje eenzaam, lief, om met Eberhard van der Laan te spreken. Het verzet zich dapper tegen de stormen van vader Tijd, tegen de secularisatie en het botte, nietsontziende geweld van de NAM en zijn kompanen.

En eindeloos veel lucht. Ruimte. Stilte.

Met de auto volgeladen gingen we terug. We verhuisden datgene wat we op voorhand dachten nodig te hebben voor al die weekendjes en weekjes in ons oude huis. Eén nachtje heb ik er geslapen. Vreemd hoe het gaat.

Laat dit het laatste blogje van 2017 zijn. En dat we dan ergens in 2018 verder gaan. Fijne dagen en een heel gelukkig nieuw jaar.

 

Het huis van de krakers

uitzicht-aan-de-keukentafel

We hebben een vaste plek, mijn vrouw en ik. Maar een enkele keer doen we eens gek, dan ruilen we. Zo houd je je relatie fris. Dan zit ik tijdens het eten met mijn rug naar het raam en kijkt zij uit op mij, met op de achtergrond het huis van de krakers, het huis van de familie G.

Het zal gebouwd zijn rond 1900, op het hoogtepunt van de winning van wierdengrond in Groningen. Het was de tijd dat het loonde om je boerderij af te breken, de vruchtbare wierdengrond eronder te verkopen en de boerderij even verderop, op een lager gelegen stuk grond, weer op te bouwen.

Wij kochten ons huis in 1988. Het huis van de krakers was toen nog het huis van de familie G al woonden er geen mensen meer. Erfeniskwestie, zo ging het verhaal. Regelmatig werd er bij ons aangebeld met de vraag of het ook te koop was. Ik verwees de belangstellenden naar de familie G en zag ze nooit weer. Een jaar of 10 later trokken er krakers in. Leermens stond op zijn kop. Krakers. In Leermens … Maar eerlijk is eerlijk, ze zorgden voor het huis. ze repareerden het dak met een flink stuk zeil. Ze deden wat in de tuin. Ze vertrokken. Er kwamen nieuwe krakers. En nieuwe. Wij hadden al zitten uitrekenen of het niet zelf konden kopen en laten opknappen, waarna het ongetwijfeld snel verkocht zou worden. Ik weet van ten minste 2 andere partijen dat zij vergelijkbare ideeën hadden. Maar we hoorden ook dat de familie G helemaal niet wilde verkopen. En bovendien, een huis verbouwen en het dan weer verkopen, dat is best een risicovolle operatie.

En zo verstreken de jaren. Krakers gingen, krakers kwamen, krakers gingen. Soms bleven ze een week. Soms een jaar. Eenmaal leken ze zich te settelen. Maar toen de bevingen wat erger werden, vond de gemeente het te risicovol. Men verklaarde het huis onbewoonbaar.

We zijn inmiddels weer een jaar of 2 verder. Het staat er nog steeds. Leger, minder fier, iets meer onderkomen.

Toch wil de gemeente dat het gesloopt gaat worden. Het is te gevaarlijk. Ik begrijp het maar houd mijn hart vast. Wat gaat er komen? Iets? Niets? Misschien wordt het tijd om definitief van plek te wisselen. Dan maar wat minder spanning.

Ach heden

Dieftilschool
De Dieftilschool voorjaar 2013, daags voor de sluiting

Het wordt frisser. De dagen worden korter. De aardappels en siepels worden gerooid. Het is kunstroutetijd. Konden we het weekend van 10 september nog in Appingedam kunst in monumenten bezoeken, afgelopen weekend trok de Groningse culturele elite van Oosterwijtwerd naar Westerwijtwerd, langs 21 prachtplekken. Lees verder Ach heden

Krimp

vennenflat-delfzijl
De Vennenflat in Delfzijl gaat eind 2016 tegen de vlakte

Het Centraal Bureau voor Statistiek voorspelt krimp in de regio en voorspellingen van het CBS worden vaak bewaarheid. En dus wordt er gekrompen. Het is een bijzonder fenomeen. Als slogan hanteert het CBS dan ook: ‘Voor wat er feitelijk gebeurt’. Neem Delfzijl. Lees verder Krimp

Dromen

Schermafbeelding 2016-03-04 om 09.34.03

In die nieuwsupdate lees ik dit:

Jarino-woningen

In het dorp Loppersum staan 43 Jarinowoningen. Deze zullen worden gesloopt. Samen met de bewoners wordt gewerkt aan het proces om te komen tot een nieuwe woning. Eind februari wordt een zogenaamde kindermiddag georganiseerd om de kinderen te betrekken bij dit proces. Ze gaan onder andere creatief dromen over hun nieuwe woning.

Zo worden bevingen toch nog gezellig. Samen aan de slag. Samen de handen uit de mouwen. Samen in een proces. Samen creatief dromen. Er kan niet genoeg gedroomd worden.

De vooruitgang

Hoogstraat Loppersum
De Hoogstraat in Loppersum, ongeveer 1925

De eerste keer dat ik in Loppersum kwam, was in 1979. Ik woonde in Utrecht. Johan, vriend en huisgenoot, kwam uit Loppersum en nodigde ons uit om voorafgaand aan het wadloopuitje bij zijn ouders te logeren. Ik zie dat groepje Utrechtse studenten nog over de Lagestraat langs het water lopen, langs de Lopster Kroon. Ik waande me in de Kameleon. Na de Lagestraat kwam de Hoogstraat met de kapper, de slager, het warenhuisje annex klusmarkt, de bloemenwinkel, zaadhandel Haan  en de Spar en het uitzicht op de markt en de grote kerk. Nee, geen bakker. Bakkerij Oomkes, ons logeeradres, had een eigen hotspot gecreëerd langs de Wijmers.

Dat we 10 jaar later in Loppersum een deel van onze dagelijkse boodschappen aan de Hoogstraat deden, was puur toeval.

We zijn heel wat jaren verder. Winkels gingen, winkels kwamen.

Toen kwam de vooruitgang.

AH bouwde zich een grote nieuwe supermarkt annex parkeerplaats annex slijter annex brasserie. Het bedrijf draaide zich 180 graden om. Het keerde de oude vertrouwde Hoogstraat letterlijk de rug toe. Nu is het er stil. Akelig stil. Bijna net zo stil als 90 jaar geleden.

 

Splendid isolation

Leermens ligt op een beste bult klei, ooit ontstaan in de ijstijd en in later jaren met mest en plaggen handmatig verder opgehoogd door onze voorgangers die in die bult een schuilplaats zagen tegen het wassende water als ze hier in de omgeving hun vee weidden en op vis visten. Vervolgens bouwde men zich een kerk en dan weet je het wel, dan ga je niet meer weg.

Die allereerste Leermsters woonden behoorlijk geïsoleerd, daar bovenop de bult. Aan de noordkant keken we uit op een kweldergebied, aan de zuidkant op de zogenaamde meeden, een moerassig grasland. Maren (kleine riviertjes) omsloten het dorp nog verder. En voor zover de historici kunnen nagaan hadden we ook geen internet. Het had wel wat, denk ik.

Tot men de Leermstertil bouwde, de brug over het Leermstermaar. We konden naar het zuiden, naar Eenum en de Dieftil en vanaf daar lag de wereld aan onze voeten. Wirdum, Hoogezand, Veendam, Parijs. Maar het omgekeerde gebeurde natuurlijk ook. Plots werd Leermens ook vanuit Parijs heel benaderbaar.

Ruim anderhalf jaar geleden werd de brug geïnspecteerd en vervolgens afgekeurd. Alleen handkarren en fietsers kunnen er nog over. Onze splendid isolation werd hersteld.

Het internet is nog steeds bagger. Maar ik heb aanwijzingen dat het waterschap die brug gaat aanpakken. Ik maak me ernstig zorgen.


Meer weten over de geschiedenis van Leermens? Lees: Nane van der Molen, Om Leerms kommen. Bedum, uitgeverij Profiel, 2000