Toe maar – een update

Het Gronings is prachtig. Maar ik spreek het niet. Verstaan gaat – mits men langzaam praat. Gebarentaal is niet nodig want een echte Groninger zou dat zo onderkoeld doen dat het zinloos is. Maar een paar Groningse taalgebruiken ken ik.

De mooiste is ‘Toe maar’.

In Amsterdam had dat een uitnodigende betekenis. Bijvoorbeeld: ‘ga je gang’ of ‘tast toe’. Hier betekent ‘toe maar’ heel iets anders. Stelt u zich voor. We praten over de gaswinning en de aardbevingen die dat gepomp ons bezorgt. Je klaagt je nood, je spuwt je gram en sluit af met ‘toe maar’. ‘Toe maar ‘ betekent zoiets als: ‘je wordt hoe dan ook ge …’ Sorry, ik bedoel: ‘ze moeten ons toch altijd hebben. We kunnen er toch niets aan doen.’ De ander zwijgt, tuurt even in de verte en spuugt op de grond. En zegt dan ook nog maar eens ‘toe maar’.

Donderdag gaat Groningen naar Den Haag. Boos. Ik hoop op revolutie maar ben bang voor ‘toe maar’. En dat die westerlingen dat dan op zijn Amsterdams interpreteren.

Dit stukje komt u misschien bekend voor. Ik schreef het in 2014. Waar nu ‘Den Haag’ staat, stond toen ‘Zeerijp’. De illustratie komt van de site van de Groninger Bodembeweging.

Actie

action-man

Een collega constateerde laatst dat ik een voorkeur lijk te hebben voor de onvoltooid verleden tijd. Waar ik de onvoltooid verleden tijd gebruik, kiest zij vaak voor de voltooide tijd. Ik nam mijn eigen stukjes eens door. Ik gebruik inderdaad de voltooide tijd weinig. Maar toch, in het stukje van gisteren kwam ik er een tegen:

De NAM heeft een leefbaarheidsprogramma gemaakt.

Wat is het verschil met

De NAM maakte een leefbaarheidsprogramma.

Dat is het plaatje.

In de eerste zin zien we een lege vergaderzaal. In de tweede zin een volle.

In de voltooide tijd (zin 1) zien we een donker zaaltje, de stoelen staan schots en scheef, het ruikt er bedompt. Hier is gewerkt. Hier zat zojuist nog de PR-commissie van de NAM. Er staan en hangen whiteborden en flap-overs. Grote volgekrabbelde vellen papier liggen ordeloos op tafels. In het midden die ene flap-over. ‘Goed plan? Dien in!’ staat erin koeienletters. Uitroeptekens alom. We zien het resultaat. In dit geval is dat: ‘We hebben geen idee meer, kom zelf eens met iets.’

In de onvoltooide tijd (zin 2) zien we de PR-commissie ploeteren. Het is alweer vier uur ’s middags en ze zijn er nog niet uit. Wat te doen? Ze krabben zich onder de veiligheidshelm en halen nog een kopje koffie. Hoe maken we van al die boze Groningers weer blije en vooral dankbare burgers? De chef zucht. Iemand roept. De klok tikt. Boem … in Froombosch is het weer mis. De commissieleden gespen zich de veiligheidshelm wat vaster.

De voltooide tijd zet het resultaat voorop, de onvoltooid verleden tijd richt zich op het proces. Daarmee is de onvoltooide tijd actiegerichter. Er gebeurt meer. Misschien ben ik wel een man van actie.

Maar ik geef toe, in dit voorbeeld maakt het geen enkel verschil.

Nieuwe schoorstenen in Loppersum

Twee kant-en-klare schoorstenen
Twee kant-en-klare schoorstenen

In Loppersum en omgeving wordt bij veel huizen de schoorsteen preventief verwijderd. De kans dat bij een beving de schoorsteen loskomt, is te groot, vindt de NAM. In plaats van de stenen schoorsteen plaatst men een aluminium schoorsteen beplakt met steenstrip. Dat doen ze knap. Je moet echt je best doen om vast te stellen of er een echte schoorsteen op het dak staat of een neppe.

Is dat erg? Laat ik eerst een andere vraag opwerpen. Stel dat al die verhaaltjes van mij volkomen verzonnen zijn? Stel, Leermens bestaat niet eens. En stel dat dat uitkomt. Ik zou me – als ik u was –  besodemiederd voelen. Ik zou deze stukjes niet meer lezen. Een leugen, ook dat leugentje om bestwil, is dodelijk voor de geloofwaardigheid.

Dat is ook bij bouwwerken zo. Echtheid telt. Let op, binnenkort komt er een soort lichtgewicht dubbelgeïsoleerd plaatmateriaal in de handel dat beplakt is met houtstrookjes of baksteenstripjes. Bevingsbestendig. Voor je het weet verandert dit gebied in Madurodam op ware grootte. Trouwens, die kerktorens, hoe staat het daarmee? Of zijn die al vervangen?

Het kerkje van Eenum. Let eens op de spits. Echt of nep?

De NAM spaart Loppersum

RTV Noord berichtte een paar dagen geleden dat in november vorig jaar de NAM de gaskraan bij Woudsbloem en Loppersum (na een jaar van bijna niets pompen) nog even flink openzette. Pal daarna was er zowel bij Woudsbloem als bij Loppersum (Wirdum) een forse aardbeving.

Dit stond er op RTV Noord-site:

Volgens een woordvoerder van de NAM is de conclusie dat er een verband is tussen de extra productie en de twee zwaardere aardbevingen in deze gebieden ‘veel te kort door de bocht’. Volgens hem zijn er te weinig statistische gegevens om conclusies te trekken. ‘Daar is meer onderzoek voor nodig.’

Bovendien, aldus dezelfde woordvoerder, ‘valt de productie binnen de afspraken met minister Henk Kamp. ‘In de winter maken we gebruik van de flexibiliteit van het Groninger gasveld, om zo aan de vraag te voldoen. Loppersum hebben we de rest van het jaar gespaard, zodat we die flexibiliteit kunnen inzetten op het moment dat de gasmarkt daar om vraagt.’

Haal nu even adem en laat het bericht even tot u doordringen: de NAM heeft Loppersum een tijdlang gespaard, zodat ze daar kon pompen als de markt erom vraagt.

Vergeet niet opnieuw adem te halen.

Veilig wonen

Net als ik me genieterig op de bank wil zetten met een bakje havermout bij wijze van een hapje van het een of ander alsmede met de afstandsbediening om wat nieuws te kijken, kijk ik recht in de ogen van leuke jongedame, een jaar of 20. Ze staat hemelsbreed op een kleine 4 meter van me af. Een stukje glas scheidt haar van mijn havermout. Ze draagt een veiligheidshesje.

Hier wordt visueel geïnspecteerd realiseer ik me. De NAM neemt het zekere voor het onzekere. Ze pompen zo snel mogelijk het gas uit de Groningse bodem want wat binnen is is maar binnen. En ze controleren visueel of mijn huisje dat kan hebben. Dat doet nu deze dame, samen met een net zo frisse jongeman. Ook in hesje.

Ze hebben er weinig vertrouwen in, dat zie ik wel. Hoofdschuddend observeren ze de situatie visueel. Er worden dingen genoteerd. Ze lopen nog eens naar de andere kant van het huis. Lopen naar de garage. Ik verwacht ieder moment de bel rinkelen: uw huis uit, nu!

Maar dan hoor ik heel zachtjes, haast bedeesd, de brievenbus. Alles wat ik krijg is een fijne ansichtkaart. Er is kennelijk toch geen acuut gevaar. De zorgelijke blik hebben ze geleerd op cursus omgaan met bange en boze bewoners in het bevingsgebied. Of ze zijn er op geselecteerd.

Huizen onder de loep

Ziet u trouwens hoe onze vrinden van de NAM zich het Gronings gas toeëigenen: ‘Bron van onze energie’ Zijn zij de bron? Zijn wij ‘ons’? Maar ik mag niet klagen, leerde een communicatie-goeroe mij onlangs. Aan klagers hebben we een hekel. Dus hoera, mijn huis is voorlopig veilig. Laat onze energie maar rijkelijk stromen.