Ach heden

Dieftilschool
De Dieftilschool voorjaar 2013, daags voor de sluiting

Het wordt frisser. De dagen worden korter. De aardappels en siepels worden gerooid. Het is kunstroutetijd. Konden we het weekend van 10 september nog in Appingedam kunst in monumenten bezoeken, afgelopen weekend trok de Groningse culturele elite van Oosterwijtwerd naar Westerwijtwerd, langs 21 prachtplekken. Lees verder “Ach heden”

Ain Pronkjewail

De Mariakerk in Oosterwijtwerd is weer open. Ach. Misschien wist u niet eens dat ze dicht was. Meer dan een jaar is men bezig geweest om de boel zó op te knappen dat je niet ziet dat het opgeknapt is. En ik moet zeggen: het resultaat is er naar.

Het is een beetje zoals bij mij thuis. Als ik de ramen was, blijft het onopgemerkt. Als ik de krimpgoten schoonmaak, blijft het onopgemerkt. Als ik onder het bed dweil, blijft het onopgemerkt. Meestal kan ik daar mee leven. Soms laat ik wat sporen achter waardoor bezoekers het wel moeten opmerken.

In de Mariakerk deed men dat niet. Daarom besloot men bij de heropening de timmermannen, de stukadoor, de schilder en de architect uitvoerig te interviewen. De mannen vertelden ietwat beschroomd over wat er allemaal wel en niet gebeurd was. Een timmerman liet een balk zien die achter de herenbank weg kwam: pap, totaal vermolmd. Hij verving het hout en zette de bank er weer voor. De stukadoor vertelde over de muur die hij ongemoeid liet: die muur klinkt hol en dat is goed. Maar zet er maar geen trapje tegen. En de schilder vertelde over een lijst die hij verving: hij zei niet welke. En wij konden het niet zien.

interieur_mariakerk_oosterwijtwerd_SOGK
Interieur Maria Kerk Oosterwijtwerd tijdens de restauratie, foto Stichting Oude Groninger Kerken

Het was vorige week vrijdagmiddag. Precies, de vrijdagmiddag die de boeken in gaat als de mooiste vrijdagmiddag in oktober ooit. De kerk staat hoog op de wierde en kijkt uit naar het westen. De zon stond al laag en richting Leermens hing  wat nevel. Het was vijf voor vijf. Bij wijze van openingshandeling luidde Remke Watsing, de oudste inwoner van Oosterwijtwerd, de klok. We hoorden de klok, eerst wat bedeesd, maar allengs luider en steviger en zelfbewuster. De galm versterkte zichzelf. Tot Watsing het mooi vond geweest. Langzaam stierf het geluid weg, nog een laatste bam en het was stil.

Applaus.

En toen natuurlijk het Grönnens laid. Eerst zong kamerkoor Tiranha het alleen. Daarna zongen we het met z’n allen. Staand, een enkeling met de hand op de borst. Ain Pronkjewail in golden raand is Grönnen, Stad en Ommelaand.


De kerk is overigens overdag altijd open

Doodstil

In Leermens is het over het algemeen redelijk stil. Misschien wel erg stil. Toch rijdt er met enige regelmaat zwaar verkeer door het dorp. De melkauto van Campina, een tractor, een vrachtwagen met aardappelen of bieten. Tot een maand geleden. De Leermstertil, de brug over het Leermstermaar, bleek ondeugdelijk.

leermenstertil-foto-bijgesneden
De brug in betere tijden

Dit is Nederland. Het kwam dus aan het licht tijdens een inspectie en niet door een ongeval. En nu? Het waterschap heeft de brug afgesloten voor zwaar verkeer. Melkwagens, tractors, vrachtwagens, al het verkeer met een aslast van meer dan 3,5 ton moet omrijden als men van ’t Zandt naar Oosterwijtwerd wil of omgekeerd. Lastig, erg lastig.

Het probleem is: ik begin er aan te wennen.

Dit is Nederland. Het waterschap heeft dus al geld gereserveerd voor een nieuwe brug. Voor een nieuwe til. Halverwege 2014 gaan ze hem bouwen. Tot die tijd is het nog stiller op het dorp. Heerlijk stil. Doodstil.

Nee, Doodstil ligt verderop.

Een lege school

Dit voelt niet goed. Waar zijn mijn kinderen? Volgens mij zijn die zes weken zomervakantie echt voorbij. En waarom hebben die mannen met die containers alle tekeningen van de muren en de ramen gehaald? Ze zouden er echt al moeten zijn. In elk geval de meesters en de juffen … hè, ik stond zo heerlijk te suffen, zo’n lange warme zomer, maar nou wil ik weer kinderen in me, om me. Ik verveel me. De stilte stuitert van de ramen. Op de zolder houdt het gebinte zich gedeisd en tussen de balken hangt de warme vochtige lucht heel stil. Wie zet er even een raam open? En m’n klok, waar is m’n klok gebleven?

Natuurlijk. Hij stond weer stil. Hij staat altijd stil. Ik weet nog goed hoe al die hoofdmeesters telkens weer mijn klok lieten repareren. De laatste zette er zelfs een nieuwe klok onder. Werd ook niets. Nee, die klok van mij heb ik nooit opgewonden. Waarom zou ik? Ik volg het ritme van de dagen. Ik weet wanneer het tijd is. Ik ruik de koffie ’s morgens, ik zie de eerste kinderen al van verre de Schoolweg af komen fietsen. En ik hoor hoe de moeders hun ochtendbabbel op het schoolplein doen. En als de toeter toetert is het tijd. Tijd om naar binnen te gaan, tijd voor de kring. Als de toeter toetert is het tijd voor de pauze, voor de lunch, voor het afscheid. Ik hoor hoe de kinderen afspreken. Wie speelt bij wie? Welke vader of moeder komt voor niets naar Dieftil? En ik voel hoe de hoofdmeester de deur dichttrekt en me sluit. Nu alweer bijna zeven weken geleden.

Dit voelt niet goed. Waar zijn mijn kinderen?

In 1935 werd de Dieftilschool in gebruik genomen. De school staat op de driesprong tussen Eenum, Oosterwijtwerd en Leermens. In de oorlog is het gebouw een tijdlang gebruikt door de Duisers. Verder heeft het gebouw al die jaren dienst gedaan als school. Wie wil er een mooie B&B beginnen? Ik mag niet.
In 1935 werd de Dieftilschool in gebruik genomen. De school staat op de driesprong tussen Eenum, Oosterwijtwerd en Leermens. In de oorlog is het gebouw een tijdlang gebruikt door de Duisers. Verder heeft het gebouw al die jaren dienst gedaan als school. Wie wil er een mooie B&B beginnen? Ik mag niet.

 

Dieftil

Net als de gemeente Hardenberg bestaat de gemeente Loppersum uit een groot aantal kleinere dorpen rond een grote stad. Net als de gemeente Hardenberg bouwde de gemeente Loppersum zich een gloednieuw gemeentehuis. Net als de gemeente Hardenberg kampt de gemeente Loppersum met chronisch geldgebrek. En net als in de gemeente Hardenberg voelen de inwoners van de kleinere plaatsjes rond de grote stad zich vaak wat misdeeld.

Gelukkig is er wel één groot verschil. De gemeente Loppersum gaat zachtzinniger om met haar kleine kernen dan de gemeente Hardenberg. Dat bleek uit een onderzoek van de Volkskrant gisteren, bij het zwembad te Balkbrug.  Zwemster Bertha (71): ‘Ze moorden de kleine kernen zoals Balkbrug langzaam uit.’ Zwemmer Ab (geen leeftijd) weet hoe: ‘Ze zuigen ons helemaal leeg.’

Dat gebeurt hier allemaal niet. Tel je zegeningen. Maar volgende week donderdag gaat Dieftil wel dicht. Voor een lange, heel lange, ja eindeloze vakantie. Dieftil is de lagere school die Leermens met collega-kleine-kernen Eenum en Oosterwijtwerd deelt. De sluiting was onontkoombaar. Gelukkig kwam Sander Dekker zelf kijken. Dan voelt het toch anders.

De Dieftilschool
De Dieftilschool

November

Zondagmiddag. Het is vijf uur. Het is donker. Het stroomt van de regen. En verder is het stil op straat. Stil is stil. Geen auto, geen fiets, geen wandelaar, geen hond, geen kat. Niemand. Niets. Ik repeteer stilletjes voor mezelf ‘November’ van de dichter Bloem. Het begint als volgt: ‘Het regent en het is november, weer keert het najaar en belaagt het hart dat droef maar steeds gewender …’ Ik ken het al jaren straal uit mijn hoofd maar vergeet ook al jaren die ene zin, het begin van de derde strofe: ‘De jaren gaan zoals zij gingen’.

Vreemd eigenlijk. Want jaren doen dat inderdaad. Ze gaan zoals ze gingen. Ik had het kunnen weten. Aan het begin van de middag sprak ik na het bollenplanten de buurman. Hij was terug van een heuse retraite en wilde weten of er nog wat gebeurd was.

Dan komen er twee fietsers langs. Ze roemen Leermens en omstreken maar constateren een bezwaar: er is op zondag geen koffie te krijgen. Ik aarzel even. Zal ik deze twee argeloze toeristen kennis laten maken met mijn allesoverrompelende gastvrijheid? Maar ik denk dat ik mijn familie er geen plezier mee doen. Bovendien zijn ze bij eetcafé de Boerderij in Oosterwijtwerd vast blij met twee betalende gasten. Ik wijs de fietsers de weg. Maar eerst Leermens doen. Ze zetten braaf de fiets tegen de Leermster steen en lopen een rondje rond het dorp. Even later zien we ze bij de kerk. Ze bewonderen de zerken en de opschriften. Ondertussen constateren buurman en ik: nee, er is niets gebeurd. Alles gaat zijn gangetje. Alles gaat zoals het ging.

Het betrekt. Ik haal wat brandhout binnen, steek de kachel aan en constateer dat The proposal ook deze keer goed afloopt. Ze krijgen elkaar. Toch nog. Het wordt donker. Het begint te regenen. Het is zondagmiddag. Het is vijf uur.

 

– lees het hele gedicht November

%d bloggers liken dit: