Waarom ‘geüpdated’ fout is

Ik verzorg met enige regelmaat trainingen over spelling. En dan verbaas ik me over mezelf. Ik ben geen pietje-precies. Integendeel : ik ben misschien wel een beetje slordig. Maar zo’n spellingstraining is gewoon leuk om te doen. Waarom? Vooral omdat het zo’n hoog kruiswoordpuzzelgehalte heeft. En ook wel omdat telkens weer blijkt dat er meer orde zit in de wirwar van spelregels dan je op het eerste gezicht zou denken. Geruststellend.

Het werkwoord ‘updaten’ bijvoorbeeld. Cursisten ervaren dat als een Engels werkwoord. Ik -frik- corrigeer hen. Nee, het is een Nederlands werkwoord van Engelse herkomst. Engelsen zeggen immers ‘to update’. Spijkers op laag water, zie je mensen denken. Dat verandert als ik ze laat zien hoe je de voltooide tijd spelt: geüpdatet. Immers: de stam van ‘updaten’ is [update]. Je plaatst er ‘ge’ voor (en zet dan een trema op de ‘u’ want anders staat er ‘eu’) en een ‘t’ achter. De klank van de stam eindigt namelijk op een harde plofklank die in ’t kofschip staat.

Er zijn taaie rakkers die dat nog steeds gewoon fout vinden. Wat je ook beweert en wat je ook uitlegt. Zo ook de medewerker van de Facilitaire Dienst die de richtingaanwijsbordjes maakte voor mijn training ‘Je Nederlands geüpdatet’. Hij schreef ‘Je Nederlands geüpdated’. En geen haan die ernaar kraaide.

Ps: de oplettende lezer (en dat waren er zo’n 5000) kent deze blog. Ook deze week dien ik u nog een ‘best of’-selectie op, wegens drukke werkzaamheden in Marokko.

De d’s en t’s in werkwoorden

Gisteren klonk ik nog zo opgewekt. Niets aan het handje. Dan sla ik Onze Taal open, het maandblad van het Genootschap Onze Taal. Ik schrik van de kop: ‘Ontspannen over d en t’ Frank Jansen (Rijksuniversiteit Utrecht) onderzocht hoe erg we het vinden als we spelfouten in teksten zien. Dat valt wel mee.

Dat valt mij wat tegen. Ik moet het hebben (akkoord, gelukkig is het niet het leeuwendeel van m’n omzet) van trainingen over spelling. En bovendien: spelling staat voor aandacht. Aandacht voor je tekst. Aandacht voor je lezer. En misschien ook wel aandacht voor traditie. Maar feiten zijn feiten. En zaken zijn zaken. Jansen concludeert:

‘Het begint er dus zo langzamerhand op te lijken dat men moeite heeft om werkwoordfouten te onderkennen. Als men dat wel kan, let men er niet zo op. En als men er wel op let, hecht men er weinig waarde aan.’

Zakelijk gezien hoef ik me dus bij nader inzien geen zorgen te maken. Wie geen spelfouten maakt, vindt het niet zo erg dat een ander spelfouten maakt. Maar ja, de mensen die geen spelfouten maken, schrijven zich waarschijnlijk niet in voor een cursus ‘Correct Nederlands’  of ‘Uw Nederlands geüpdatet’. Dat is mijn doelgroep niet.

Mijn doelgroep bestaat uit mensen die bewust onbekwaam zijn. Zij voelen zich onzeker over de kwaliteit van hun spelling. Juist deze mensen leer ik hoe je het ’t kofschip gebruikt om de werkwoordvormen correct te spellen. En waarom je niet ‘zzp-er’ schrijft maar ‘zzp’er’.

Als ik Jansen goed begrijp, vinden zij dat na afloop van mijn cursus niet meer belangrijk. Daar kan ik mee leven. All’s well that ends well.

Waarom ‘geüpdated’ fout is

In het kort de regels over de spelling van werkwoorden van Engelse herkomst.

update

Ik verzorg met enige regelmaat trainingen over spelling. En dan verbaas ik me over mezelf. Ik ben geen pietje-precies. Integendeel : ik ben misschien wel een beetje slordig. Maar zo’n spellingstraining is gewoon leuk om te doen. Waarom? Vooral omdat het zo’n hoog kruiswoordpuzzelgehalte heeft. En ook wel omdat telkens weer blijkt dat er meer orde zit in de wirwar van spelregels dan je op het eerste gezicht zou denken. Geruststellend.

Het werkwoord ‘updaten’ bijvoorbeeld. Cursisten ervaren dat als een Engels werkwoord. Ik -frik- corrigeer hen. Nee, het is een Nederlands werkwoord van Engelse herkomst. Engelsen zeggen immers ‘to update’. Spijkers op laag water, zie je mensen denken. Dat verandert als ik ze laat zien hoe je de voltooide tijd spelt: geüpdatet. Immers: de stam van ‘updaten’ is [update]. Je plaatst er ‘ge’ voor (en zet dan een trema op de ‘u’ want anders staat er ‘eu’) en een ‘t’ achter. De klank van de stam eindigt namelijk op een harde plofklank die in ’t kofschip staat.

Er zijn taaie rakkers die dat nog steeds gewoon fout vinden. Wat je ook beweert en wat je ook uitlegt. Zo ook de medewerker van de Facilitaire Dienst die de richtingaanwijsbordjes maakte voor mijn training ‘Je Nederlands geüpdatet’. Hij schreef ‘Je Nederlands geüpdated’.

En geen haan die ernaar kraaide.