De reserve-bel van Donner

Journalist en schaakgrootmeester Jan Hein Donner stierf in 1988. De jaren voor zijn dood was hij opgenomen in een verpleeghuis. Donner was op allerlei manieren verlamd als gevolg van een hersenbloeding. In het verpleeghuis schreef hij een groot aantal prachtige stukjes voor de NRC. Ze zijn gebundeld in ‘Na mijn dood geschreven’. De bundel is alleen tweedehands verkrijgbaar maar dat doet er niet toe: het wordt er alleen maar goedkoper van. De stukjes zelf houden hun waarde.

In een stukje vertelt hij hoe hij ’s avonds uit zijn bed valt en pas om kwart over een door de nachtzuster wordt gevonden.

‘Waarom had ik dan niet op de bel gedrukt? Die bevond zich aan de andere kant van het bed en bovendien boven-deks dus daar had ik niet bij gekund. Men besloot een reserve-bel onder het bed te plaatsen. Maar de verpleegkundigen, die mijn bed ’s morgens opmaken, vonden dat maar een slordig gezicht, zo’n bel onder het bed en wierpen het ding op de deken. Toen ik het ding voor de vierde maal boven op het bed vond op de plaats waar ik zelf wou liggen, gooide ik de reserve-bel met snoer en al onder in het nachtkastje. Ik maakte daarbij nog het stopcontact kapot, want mijn armen zijn ook niet geheel in orde en met mijn herstelwerkzaamheden gebruik ik ongeveer honderd keer zoveel energie als zij met hun elegante invallen.

Nu werd de Technische Dienst erbij geroepen. Die repareerde het stopcontact en produceerde een kleine reserve-bel met een snoer dat je zeer handig om de radio bleek te kunnen wikkelen. Toen ik begreep dat de nieuwsberichten mij ontzegd dreigden te worden, gooide ik ook de die tweede reserve-bel onder in het nachtkastje.

Een derde keer is er nooit geweest. De hulpvaardige is gelukkig niet hardnekkig. Een afspraak om ook na half tien bij mij te komen controleren, is een paar maal nagekomen en toen vergeten. Alles is nu weer bij het oude.

Wanneer ik weer eens kom te vallen en  ik weet weer niet op te staan, zal ik de volle tijd op de grond doorbrengen.’

Donner schreef dit in 1987. Is er in het rollenspel tussen patiënt en zorgverleners veel veranderd? Ik geloof het niet. Macht, gewoonte, de macht der gewoonte blijven zorgverleners parten spelen. En ordinair tijdgebrek niet te vergeten. En de patiënten dan? Zij zijn nog steeds niet allemaal zo koppig en mondig als Jan Hein Donner. Dat lijkt me dan ook wel weer een opluchting, als ik in een verpleeghuis zou werken.

Zorgzaamheid en chagrijn

De Volkskrant heeft de verpleeghuizen en verzorgingshuizen opnieuw doorgelicht. Ik begrijp de meetmethode niet helemaal maar drie conclusies durf ik wel te trekken. 1. Objectief meetbare gegevens zeggen niets over de tevredenheid van bewoners en hun familie. 2. En de tevredenheid zegt niets over de objectieve meetbare gegevens. 3. Wie in de Randstad woont, is niet best af.

Is de zorg in het oosten en zuiden dan zoveel beter en liefdevoller? Het kan, het kan. Maar er is nog een verklaring. Ik zie dat de zorg in het noorden er ook niet heel best af komt. Ik zou me maar zo kunnen voorstellen dat in het zuiden en oosten bewoners en hun familie domweg dankbaarder zijn. Ik heb 14 jaar in Amsterdam gewoond en eerlijk gezegd: er zit een hoop chagrijn in die stad. En datzelfde chagrijn zie je ook wel eens hier in het hoge noorden. Zorgzaamheid is voor wie het ten deel valt vanzelfsprekend. Maar o wee als de borrel om vijf uur er door drukte bij inschiet. Met andere woorden: misschien meet de Volkskrant niet de zorgzaamheid van Nederlandse zorgprofessionals maar het chagrijn van hun cliënten.

Over zorgzaamheid gesproken… een trouwe lezeres uit Amsterdam stuurde me Snikken en Grimlachjes van Piet Paaltjens. ‘Wij hebben hem dubbel’, schreef ze erbij. Kijk. Dat is ook Amsterdam!

Mag ik tot slot nog een korte ergernis met u delen?  En ja, opnieuw reclame. Door omstandigheden keek ik gisteren om 16.00 uur naar de televisie. Daar maakte een bekende gloeilampenfabriek reclame voor hun nieuwste scheerapparaat: ‘Voor de ultieme scheerervaring’. De volgende commercial was van een reisbureau: ‘Voor de ultieme vakantiebeleving’ .

Ik wens u een ultieme Kerstbeleving.

%d bloggers liken dit: